Alsof de tijd heeft stilgestaan: Teubenweg 4 in De Heurne

DEHEURNE - Wie het erf van Teubenweg 4 in De Heurne oprijdt, waant zich een eeuw terug in de tijd. De boerderij uit 1923 oogt zeer authentiek en dat geldt ook voor de bijgebouwen en het coulissenlandschap rondom. Dat komt omdat veel elementen zijn teruggebracht naar de oude tijd. De verdienste van de bewoners, Bertha en Gerrit Krajenbrink. Onder het genot van een kopje koffie en een aaltenaartje (een plaatselijke lekkernij) vertellen ze graag over hun levenswerk. Het echtpaar Krajenbrink is een van de genomineerden voor de Erfgoedprijs 2025.

Door Jos Wessels

Het verhaal begint in 1923 als grootvader Gerrit Jan een nieuwe boerderij bouwt op de plaats van een oudere huisplaats. Gerrit Jan is de zoon van Reint Krajenbrink en afkomstig van boerderij De Prins in IJzerlo. De nieuwe boerderij krijgt de naam Reint of De Kleine Prins. Trots laat Gerrit Jan de initialen van hem en zijn vrouw Dina Wilhelmina Navis in tegels boven de voordeur plaatsen: ‘GJK -1923- DWN’. Gerrit Jan is timmerman en daarnaast boer. Zijn huis is een voorbeeld voor toekomstige klanten. Hij bouwt boerderijen in de omgeving. Het voorwerk thuis gebeurt in de Timmerkamer, een onderdeel van de schuur. Spoedig werken twee van zijn zonen mee in het timmerbedrijf. De derde zoon, die Hendrik heet, is vooral boer. Hij runt een gemengd bedrijf met ongeveer zes koeien, een aantal varkens en kippen en rogge en haver op de kampen.
Hendrik overlijdt in 1968. In 1978 gaan zijn zoon Gerrit en diens vrouw Bertha op het Reint wonen. Gerrit werkt op het Waterloopkundig Laboratorium Oost in Doetinchem. Bijna elke dag gaat hij met de fiets naar zijn werk. Zijn werk bestaat uit onderzoek naar de kwaliteit van drinkwater en van beken in de Achterhoek. Door werk en hobby is hij erg betrokken bij behoud van natuur en landschap. Gerrit en Bertha besluiten om hun bezit van 4,5 ha geleidelijkaan terug te brengen naar het coulissenlandschap van vroeger.

Het landschap
Men bereikt Reint of De Kleine Prins via een laan met eiken. De boerderij maakt deel uit van een ensemble, waartoe ook Den Esch en het Teubenkamp behoren. De vroegere verzetsboerderij De Bark lag vlakbij. Een land van kleinschalige essen of kampen die hoger liggen, en weilandjes en poelen die lager liggen. Nu is de kamp een onderdeel van de vroegere Barkskamp in gebruik als hooiland. Het is vandaag een warme dag en Bennie ter Horst is met zijn tractor aan het hooi schudden. Vanaf hier lopen wij naar het laagste punt waar in 1993 een flinke poel is uitgegraven. “Hier staat altijd water in; slechts in de allerdroogste zomers is die twee keer drooggevallen.” De poel is een paradijs voor vogels en amfibieën.
Dichtbij is een boomgaard van hoogstam fruitbomen en een bessentuin. Een houtwal van geknotte wilgen en elzen leidt terug naar het huis. Naast het huis staat een forse kastanje, die nog door Gerrit en Bertha is geplant. Rond het erf staan ook enkele oude eiken. Voor het huis ligt een tuin die omgeven is door een heg van haagbeuk. Het geheel is ingebed in een coulissenlandschap, waar het goed toeven is voor flora en fauna. Bij een inventarisatie in 2012 telde men maar liefst 40 soorten broedvogels en 20 soorten dagvlinders.

Boerderij en de schuren
De boerderij is gebouwd in de stijl die in de jaren 1920 populair was: houten luiken, boogvelden boven de ramen, een kleine houten topgevel in een lichte kleur en een voordeur in een portaal. Aan de achterzijde komt men via de enddeuren met een uitneembare stijl of stiepel op de deel. De deel is aan de bovenzijde gedekt door balken van halve boomstammen. Links en rechts de verlaagde hilde waaronder de koestal en de varkenshokken. Die ruimtes zijn nu anders ingevuld. Op de balken werd het stro en op de hildes het hooi opgetast. In het voorhuis de gang achter de voordeur. Er is ook nog een alkoof aanwezig, evenals een diepe kelder met een opkamer erboven.
In de ‘kleine keuken’ is een voormalige stookplaats, waar vroeger het fornuis stond. Deze werd aangemaakt met hout van de ‘bussemiete’, bestaande uit twijgen van berken en elzen. In de ‘grote keuken’ leefde men voornamelijk. Hier stond de kachel in een betegelde schouw. Naast de schouw de glazen kast met serviesgoed. De vele deuren in deze ruimte zijn uitgevoerd in art-deco, waarbij de stijlen boven de bovendorpels uitsteken. In de grote keuken zijn de stoelen niet aan de tafel geplaatst maar staan tegen de wand, zoals dat in de jaren 1950 nog de gewoonte was. Opvallend is, dat de aankleding ook de jaren 1950 uitstralen. Zo is er een foto van de koninklijke familie met de prinsesjes anno 1955.
De grote schuur buiten is deels van hout. Hierin gietijzeren ramen in diverse uitvoeringen. Het linkerdeel van de schuur is ‘de timmerkamer’, waar de timmerman zijn werk deed. Rechts een grote open ruimte waar men tot in de nok kijkt. Hier ziet men een ‘oelenkaste’ waar al jaren een kerkuil broedt. Het stenen kippenhok met gietijzeren ramen maakt ook deel uit van het karakteristieke ensemble.

Erfgoedprijs
Vanwege de authentieke panden en het historische coulissenlandschap is Teubenweg 4 voorgedragen voor de Erfgoedprijs 2025 van de gemeente Aalten. Samen met Wies en Taco Keulen van het Dames te Beesthuis in Dinxperlo en architect Bert Stronks uit Bredevoort en Evert de Niet uit Scheveningen. In een korte serie besteedt de krant aandacht aan de genomineerden. De uitreiking van de Erfgoedprijs is op 4 september.