Levensverhaal Hans Hoog Stoevenbelt beste boek Achterhoek en Liemers

VOORST – ‘Een bassist vertelt’ is uitgeroepen tot het beste boek van de Achterhoek en Liemers in 2024. Auteur is de Zuphense kunstenaar en bassist Hans Hoog Stoevenbelt. Enkele maanden na de boekpublicatie is hij onverwachts overleden. Zijn dochter Delilah nam de bijbehorende prijs zondagmiddag in zaal Van Hal in Voorst (gemeente Oude-IJsselstreek) in ontvangst. “Mijn vader had het prachtig gevonden.”

Door Sander Grootendorst

De jaarlijkse boekenprijs werd voor de 27e keer toegekend. Opnieuw in een tweeluik, waarbij vóór de pauze streektaal werd gesproken en na de pauze standaard-Nederlands. Het eerste deel behelsde de presentatie van een nieuwe aflevering van ‘Flonkergood’, het ‘kadobuuksken’ dat je er tijdens de Waeke van het Achterhookse en Liemerse Book gratis bijkrijgt als je een streekboek koopt. In Voorst werd die ‘Waeke’ afgetrapt.

Voor ‘Flonkergood’ kan iedereen kopij insturen, in het plat is en aansluitend bij het thema. Dat was dit jaar ‘Europa’. “Het bleek niet zo makkelijk, we kregen wat minder inzendingen dan anders”, zei presentator Joop Hekkelman. “Maar het eindresultaat is toch weer zeer de moeite waard. Er staan 22 verhalen en gedichten in, van evenzovele schrijvers.”
Co-presentator Diana Abbink overhandigde het eerste exemplaar aan Wim van Keulen, die het ‘buukske’ sinds jaar en dag vormgeeft (ditmaal in de Europese kleuren blauw en geel).

Drie inzenders droegen hun bijdrage voor. Wim Regelink uit Vierakker vertelde dat hij als boer grote voordelen heeft van ‘Europa’, zeker door de introductie van de euro. Toon Hebing uit Zeddam nam het publiek mee naar het Duitse Rheinfelden, dat hij beroepshalve per trein bezocht. “Wat kan Europa nao zo’n lange dag toch mooi zun!” Corine van den Berg uit Doetinchem vervatte haar boodschap in een gedicht: “Samen met de andere continenten / mot wi-j zorgen veur een laefbaore eerde. / 7 kloeten, 1 kloot.”

Opstaekers voor kinderboekenschrijfsters
De laatste tijd verschijnen er vaker kinderboeken in de streektaal. Aanleiding voor de organisatie (Dialectkring Achterhoek en Liemers, Vrienden van de Streektaal Lochem en Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers) ‘opstaekers’ uit te delen – beeldjes met de duim omhoog – aan twee kinderboekenschrijvers die zich van het Achterhoeks bedienen: Else Klomps, die de avonturen van Kikvors Kasper in het dialect optekent, en Sonja Roerdink, de bedenkster van Bert Bromvleege. Marije Stomps, streektaalfunctionaris bij het Erfgoedcentrum: “Super dat jullie dit doen. We willen de taal graag in stand houden, dan is het natuurlijk goed om er jong mee te beginnen. En bij het voorlezen aan de kinderen heb je er als volwassene ook nog wat aan.”
Nog meer streektaal: Sandra Vanreys, zangeres/gitarist van dienst, bracht onder meer een in het Achterhoeks vertaald lied van de Groningse troubadour Ede Staal. “Het is nog nooit zo duuster e-west of ’t wurdt altied wel weer licht.” Die zin had zondag kunnen luiden: “Het is nog nooit zo mistig e-west”: bezoekers vanuit de hele regio hadden zondagmorgen in dichte mist grensdorp Voorst bereikt.

‘Alleen maar winnaars’
Ze kregen vijf korte films voorgeschoteld, een voor elk genomineerd boeken. Juryvoorzitter Gerwin Nijkamp, hoofdredacteur van deze krant: “Zoals het bij een verkiezing gaat, kun je de uitslag eindeloos bediscussiëren. Wat ons betreft onnodig. Er zijn alleen maar winnaars. Of eigenlijk één grote winnaar: de regio Achterhoek en Liemers. Wij als jury zien deze verkiezing als een middel om de rijkdom aan boeken in deze streek te etaleren.” Mede namens zijn mede-juryleden Resy Oonk en Frans van Gorkum had hij voor alle kandidaten lovende omschrijvingen in petto. Over ‘Een aanval op Grol’ van Joey Potargent, Kristof Berte, Shirow di Rosso en Godfried Nijs. “Een stripboek is niet de makkelijkste manier om een passage in de geschiedenis te vertellen, maar dit boek beantwoordt aan de eisen die daaraan worden gesteld. Zelfs de kleding is zoals die in 1627 werd gedragen. Het is een verhaal van vlees en bloed, en ook plezierig leesvoer voor jongeren.”
Over ‘Vertel’ van Petra van Eldik-Nederman. “Een bundeling van columns en gedichten waarvoor ze inspiratie vond bij het begeleiden van nabestaanden. Uit de verhalen en gedichten kun je karakter en levensstijl van de Achterhoeker ontwaren. Stille, wat ingetogen mensen die met weinig woorden toch alles zeggen. Die karaktertrek draagt Van Eldik mee in haar schrijvende hand.”

Over ‘Theo Nijland. De man met de lange ladder’: “De geschiedenis van het gezin Nijland in Megchelen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog wordt verteld door Theo’s kleindochter Sabine Nijland. De laatste zin van het boek is ‘Ik verlang zo naar jou’. Het verlangen is de rode draad in het boek, dat zich afspeelt binnen de context van de lokale én de grote geschiedenis. Het is tweetalig, de verbeeldingskracht van het Nedersaksisch wordt ten volle benut.”
Over ‘Leven met een ongenode gast’ van Willemien Weerman: “Een bundeling columns over haar leven met kanker. Vanuit het idee dat het avontuur jou opzoekt in plaats van andersom. Ze schrijft over meelevende mensen, en over mensen die meer begrip hebben voor zichzelf. Over het gezang, de veren en de moed van de vogels, in het bijzonder de zwaluw. Het is een openhartig en spannend boek, waarin ook humor zit, vaardig geschreven.”

Kleurrijk tijdsdocument
En over ‘Een bassist vertelt’: “ Stoef [de bijnaam van Hans Hoog Stoevenbelt] was een gezichtsbepalende persoon in de Zutphense muziekscene. Hij speelde in tal van bands, waaronder Moonyard en cultband JoJunk & Hot Dogs. Hij liet vele kleurrijke schildersstukken na. Hij blijkt ook schrijver; helaas blijft het bij één boek. Maar wat voor een boek! Een tijdsdocument van een naoorlogs kind in een levendige IJsselstad waar ‘peace, love en happiness’ heftig aan de deur kloppen. Het is een catalogus van zijn schilderkunst én een geschreven versie van zijn geschilderde verbeeldingen. Hij heeft de Zutphense kleur van de twintigste eeuw definitief vastgelegd.”

Hoog Stoevenbelts dochter Delilah nam uit handen van Frederique Jeletich-Visser, de winnaar van vorig jaar, de prijs in ontvangst. “Het klinkt cliché, maar ik had het echt niet verwacht”, zei ze later. “Ik ging meteen akkoord toen ze vroegen of ze het boek mochten nomineren. Mijn vader had het prachtig gevonden. Ik ben heel trots op hem. Sinds hij is overleden is er zoveel bijzonders gebeurd, we krijgen nog steeds veel reacties… Voor ons is het heel troostend.”
Haar vader was een rasverteller, zegt Dilalah. “Fijn dat hij toch nog een boek heeft kunnen schrijven. Er waren ook al plannen voor een tweede, maar aantekeningen daarvoor heb ik niet gevonden. Het zat waarschijnlijk vooral in zijn hoofd.”
Het zou ongetwijfeld weer een Zutphens boek zijn geworden, net als ‘Een bassist vertelt’. Delilah: “Bovenal was mijn vader een echte Zutphenees. Hij is er geboren en nooit meer weggegaan.”

Bij wijze van in memoriam: Interview met Hans Hoog Stoevenbelt over zijn boek.