Zwarte Cross onder vergrootglas vanwege overname door ‘boze stiefmoeder’

‘Geen enkele eigenaar zal ooit bepalen wie we zijn of waar we voor staan’

Door Henri Walterbos

GROENLO/LICHTENVOORDE - Vele Achterhoekers zien er al geruime tijd reikhalzend naar uit, de Zwarte Cross. Het is immers ‘ons’ feestje. Gemoedelijk, verbindend, onderscheidend, uitgesproken, misschien wel het ondeugendste en meest eigenzinnige jongetje van de klas in festivalland. En dan, vlak voor de 27e editie, ineens een hoofdrol in berichtgeving die je never nooit met de Zwarte Cross zou associëren. Immers alles waar de Zwarte Cross en zijn bezoekers voor staan staat haaks op waar KKR om bekend staat, het nieuwe moederbedrijf, met de Zwarte Cross als een van haar nieuwe ‘adoptiekinderen’, zonder hier vooraf inspraak of invloed op te hebben gehad.

Afzeggingen
Het bracht veel teweeg. Youp van ’t Hek besloot uit principe niet te komen na zich verdiept te hebben in het nieuwe moederbedrijf, zo schreef hij ook in zijn column in het NRC afgelopen zaterdag; ‘Zo dacht ik jarenlang dat de Zwarte Cross in de Achterhoek een lokaal feestje was van een aantal vrolijke lokale boerenmafklappers, die opereren vanuit een zootje tweedehands caravans en wat rammelende pipowagens. Maar nu begrijp ik dat dit ooit als alternatief begonnen feestje inmiddels eigendom is van een of ander gewiekst private-equitybedrijf dat vuistdiep in de rechtsdraaiende kont van de democratisch gekozen dictator Donald Trump zit. Deze schimmige organisatie investeert in wapens, fossiele energieprojecten en helpt ook nog eens om kansloze Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever uit hun huizen te treiteren. Toen de Zwarte Cross-jongens mij onlangs belden of ze mij tijdens hun festival mochten interviewen, zei ik onmiddellijk ja. Dat leek me nou leuk. Daarna polsten ze of ik de volgende dag ook nog wilde preken tijdens een alternatieve kerkdienst voor ongelovigen. Ook daar had ik zin in. Maar toen dacht ik nog dat ik te maken had met een stelletje vrolijke familieleden van Bennie Jolink. Ik wist niet dat er een discutabele roedel Amerikaanse geldwolven achter zat. Ik weet dat de organisatoren van het festival zich ook kapot schamen voor hun eigenaar die ze gekscherend hun ‘boze stiefmoeder’ noemen, maar toch heb ik vrijdagochtend afgebeld omdat ik er gewoon slecht van sliep.’

Journalist Sinan Can zegde eveneens af en cabaretier André Manuel heeft aangegeven dat hij er dit jaar voor het laatst zal optreden, dit tot zijn grote spijt, omdat hij groot fan van het festival is. Dit alles na de publicatie van Follow The Money, over de overname van Superstruct, waar de Zwarte Cross sinds 2021 onder valt, door het omstreden Amerikaanse bedrijf KKR, oktober 2024.

In het buitenland lieten eerder al grote artiesten weten niet op te treden op festivals die onder KKR vallen. KKR staat te boek als zeer commercieel en zeer omstreden vanwege haar belangen in Israël en de wapenindustrie.

Alarmbellen
Alle alarmbellen gingen af in de Achterhoek. Ook bij de Feestfabriek zelf, dat al snel een duidelijk statement afgaf op haar eigen website. ‘In 2021 werd de Zwarte Cross onderdeel van Superstruct Entertainment, onder duidelijke voorwaarde dat onze creatieve en ethische autonomie intact zou blijven. In oktober 2024 werd het moederbedrijf van Superstruct overgenomen door investeringsmaatschappij KKR. Wij zijn niet vooraf geïnformeerd en ook niet betrokken geweest bij deze overname. We schrikken van alles wat er wordt beweerd over de onethische investeringen van KKR, die rechtstreeks indruisen tegen waar we als festival voor staan. We erkennen dat ’s werelds hoogste gerechtshof, het Internationaal Gerechtshof, heeft geoordeeld dat het aannemelijk is dat Israël genocide pleegt in Gaza en apartheid en bezetting tegen het Palestijnse volk beoefent. Hoewel we geen invloed hebben op beslissingen die op het hoogste niveau worden genomen, willen we dit duidelijk stellen: geen enkele eigenaar zal ooit bepalen wie we zijn of waar we voor staan. We zijn nog altijd diezelfde groep die the Naked Run for Freedom organiseerde, die een man met katapult over de Megatent wilde kogelen, die Barney tegen Mighty Mike voor 14.000 Zwarte Crossers zette, die de Levendenherdenking in het leven riep, die jaarlijks 34 vrolijke podia neerzet, een rolstoelhotel heeft, een blagenparadijs voor de kinderen heeft en vorig jaar hadden we potdomme nog ‘Make Schik, Not War’ als slogan. Dit lijkt allemaal weinig waard, maar de sfeer op ons kantoor is anders nu alles waar we voor zweetten, bedachten, streden, lachten en huilden door KKR in een kwaad daglicht wordt geplaatst. Wij zitten hier nog steeds om het DNA te bewaken, te schoppen tegen heilige huisjes, een harde grap te maken en we willen vooral dat iedereen zich allemachtig welkom, vrij en plezierig voelt op de Zwarte Cross. We hebben geen controle over de investeringen van KKR en nemen afstand van de onethische praktijken van de boze stiefmoeder waar wij niet voor hebben gekozen.’

‘Kom in het rood’
Trokken meerdere geboekte acts zich terug, het was Boh Foi Toch-voorman Hans Keuper die zich als eerste uitsprak en riep niet te komen. Hij kwam echter enkele dagen later op zijn besluit terug, na een lang telefoongesprek met Ronnie Degen van de Feestfabriek. Bassist Willem te Molder vertelt. “Er is geruime tijd telefonisch overleg geweest tussen Hans en Ronnie. Hans heeft gezegd ‘als Ronnie mij kan garanderen dat er van deze versie van de Zwarte Cross geen enkele cent naar de KKR gaat, dan haak ik weer aan.’ Die toezegging heeft Ronnie gedaan. En omdat er een demonstratie in Den Haag geweest is waarbij iedereen in het rood ging, kwam ineens het idee voor de oproep dat het mooi zou zijn dat het publiek dat naar de Zwarte Cross gaat in het rood gaat, als een stil protest tegen wat er in Israël en Gaza allemaal aan de hand is. Het is altijd lastig, een combinatie van politiek en muziek. Die moet je eigenlijk niet willen maken. Soms kun je er echter niet onderuit. Wat ik wel mooi vind is dat Hans wel wat in gang heeft gezet. En dat is goed. Ik ben wel blij met de toezegging van Ronnie Degen. Als je optreedt en je weet dat jouw geld gaat naar wapens, geïnvesteerd wordt in foute dingen, dan snap ik dat Hans dat zegt. Maar wat hij ook al zei, ‘in de tijd dat ik ziek was, is Gwendo Jansen ingevallen en kan de rest van Boh Foi Toch wel spelen.’ Dat had zeker gekund, maar dat is geen Boh Foi Toch. Ik ben wel blij dat het zeer serieus genomen is. De oproep om allemaal in het rood te komen past natuurlijk hartstikke goed bij de Zwarte Cross. Zo hadden we ook Nichtenvoorde toen velen in het roze kwamen voor de Naked Run, de actie met Pussy Riot. Wij vertrouwen op Ronnie Degen. En vergeet niet, nu hebben mensen kaarten gekocht. André Manuel doet dit jaar ook nog mee omdat mensen kaarten gekocht hebben voor dit festival omdat ze weten dat bijvoorbeeld André Manuel en Boh Foi Toch er staan. Mensen willen gewoon vanuit traditie de zondagmorgen openen met Boh Foi Toch in de megatent. Als je dan ineens hoort dat Boh Foi Toch niet komt, dat is lastig.”

Statement Superstruct
Alle commotie omtrent de publiciteit over de overname deed Superstruct ook bewegen tot het afgeven van een statement; ‘Wij zijn ons ervan bewust dat er veel debat en discussie plaatsvindt rondom onze festivals en ons eigenaarschap met betrekking tot onze evenementen. Onze eigenaren, bestaande uit onze promotors en diverse investeringsmaatschappijen, ondersteunen ons om de hoogste normen en de beste ervaring te bereiken die fans en artiesten terecht verwachten. Operationeel gezien wordt Superstruct onafhankelijk gerund en neemt het zijn eigen beslissingen op basis van wat in het belang is van onze fans, artiesten, partners en collega’s. Festivals hebben ook de mogelijkheid om hun eigen commerciële beslissingen te nemen die de veranderende wereld waarin ze opereren weerspiegelen. Alle inkomsten en winsten van de evenementen en festivals van Superstruct blijven volledig binnen ons bedrijf en worden gebruikt voor de voortdurende ontwikkeling en organisatie van onze festivals over de hele wereld. Bij Superstruct is het onze missie om muziekervaringen te creëren en te ondersteunen die wereldwijd weerklank vinden. Wij geloven dat muziek mensen samen moet brengen – het heeft de kracht om grenzen, achtergronden en overtuigingen te overbruggen, en we zetten ons in om ruimtes te creëren die dat weerspiegelen. Onze focus blijft liggen op het creëren van live-ervaringen die mensen door muziek verenigen, niet verdelen.’ (Bron:superstruct.com/statement)