Unieke archeologische vroegmiddeleeuwse vondst in Zelhem

Vuursteen, resten van gebouwen, houtskool en ijzer

Door Annabel van den Berg

ZELHEM - Bij archeologisch onderzoek in het nieuwe woongebied Het Loo in Zelhem is een unieke vondst gedaan. Er zijn voorwerpen en gebouwen gevonden uit verschillende periodes, waaronder een nederzetting uit de vroege middeleeuwen. Op woensdag 23 juli waren er rondleidingen, en kon iedereen zien hoe de eerste Zelhemmers leefden.

Wandgreppelhuizen
Voordat de bouw van de nieuwe wijk Het Loo gaat beginnen werd er eerst een archeologisch onderzoek gedaan. Hierbij werden op verschillende plekken resten van gebouwen en voorwerpen gevonden. De oudste vondst is vuursteen uit 5300-2000 voor Christus. Heel bijzonder was de vondst van zogeheten ‘wandgreppelhuizen’. Dit zijn boerderijen uit de 7de en 8ste eeuw. In Nederland zijn hier slechts een paar van gevonden. Veel is er niet van over: de meeste materialen zoals hout zijn door de eeuwen heen vergaan. “Toch kun je nog zien waar de huizen hebben gestaan, legt archeoloog Sascha Benerink uit. “In de grond zijn verkleuringen te zien van waar de grond los is geweest. Ook is er houtskool gevonden, waardoor te zien is waar ooit een haard heeft gestaan.”

“Wandgreppelhuizen bestaan uit twee of drie kamers: een woon- en stalgedeelte, en soms ook een ambachtsdeel. Bij de huizen in Het Loo zijn ook bijgebouwen gevonden, iets wat archeologen nog niet eerder in Nederland tegen zijn gekomen.” De 7de en 8ste eeuw horen bij de vroegmiddeleeuwse periode. Over deze periode is nog maar weinig onderzocht, vandaar dat het onderzoek in Zelhem heel interessant is.

Ambachtshuisjes
De rondleiding over het terrein verplaatst zich een stukje, naar een stuk grond waar verschillende archeologen aan het werk zijn. Ook hier is een bijzondere vondst gedaan. Er zijn meerdere kleine ambachtshuisjes gevonden. Deze zagen er vroeger uit als een soort aardappelkelder: ze stonden deels onder de grond en hadden een schuin dak.

“Hier zijn sporen van ijzer gevonden, wat betekent dat er hier ijzerproductie was. Dit doet vermoeden dat Zelhem in de 7de en 8ste eeuw een belangrijke plek was. Bij de arbeidershuisjes is ook een grote, deels intacte aardewerken ovenrooster gevonden. Dit is bijzonder, omdat van dit soort oven vaak slechts kleine stukjes worden teruggevonden. Ook zijn er op het terrein vier waterputten gevonden, waarvan er een wordt uitgegraven en onderzocht. Het blijkt dat deze put meerdere keren dieper is gemaakt, wat erop wijst dat de put een hele lange tijd is meegegaan”, zegt Benerink.

Afronding onderzoek
Het onderzoek in Het Loo gaat nog ongeveer twee weken door. Daarna wordt er een onderzoeksrapport geschreven waarin een reconstructie van de nederzetting wordt gemaakt. De gevonden voorwerpen zijn eigendom van de Provincie Gelderland. Als het onderzoek is afgerond worden ze naar een depot in Nijmegen gebracht, waar geïnteresseerde musea ze kunnen bruiklenen.