‘Walk in Freedom’, meer dan alleen een wandelroute

DINXPERLO - Op 29 maart vindt de wandeling ‘Walk in Freedom’ plaats in het kader van de nationale viering van ‘80 jaar Vrijheid’, die officieel op 12 september 2024 van start is gegaan. Op 29 maart 1945 werd Dinxperlo bevrijd vanaf de Nederrijn met een groots opgezette operatie van de geallieerde troepen die bij Rees de Rijn overstaken om via het oosten de rest van Nederland te bevrijden en door te stoten naar de grote steden in Noord-Duitsland.

Door Iris Jansen

Hevige gevechten en kapotgeschoten dorpen aan weerszijden van de grens, leidden uiteindelijk naar de bevrijding van Megchelen en Dinxperlo, de dorpen die als eersten werden bevrijd. Aan beide zijden sneuvelden talloze militairen en kwamen veel inwoners om bij de hevige beschietingen. Niet alleen Dinxperlo werd als dorp zwaar beschadigd, maar ook zie je de gevolgen van de oorlog wanneer je door de kleine plaatsjes in het Duitse achterland rijdt. Mooie oude gebouwen zijn nog maar schaars aanwezig en de snel gebouwde woningen van de wederopbouw vormen een grote architectonische tegenstelling. Net zoals in Dinxperlo zijn daar ook talloze verhalen te vertellen over wat de inwoners hebben meegemaakt in die verschrikkelijke dagen. Tijdens de ‘Walk of Freedom’ hebben de wandelaars gelegenheid om verhalen te horen via QR-codes. Het zijn geen verhalen over gevechtshandelingen, maar over belevenissen van mensen uit die dagen of over belangrijke locaties of gebeurtenissen.

Jaap Snijders en René Westendorp, die veel van de oorlogsgeschiedenis afweten, hebben voor de verhalen en foto’s gezorgd. Jaap Snijders is bekend van zijn Battle Field Tours door het gebied waar de geallieerden de Rijn zijn overgestoken tot aan de grens bij de Brüggenhütte, waar zich zware gevechten hebben afgespeeld bij de bevrijding van Dinxperlo. Vaak zijn de sporen van de gevechten nog zichtbaar door de schade aan de oude gebouwen langs de route.

Grenshistorie
De wandeling bestaat uit vier routes waar zowel Nederlandse als Duitse deelnemers tijdens de route kennis op kunnen doen van een belangrijk stuk van de grenshistorie. Veel mensen zullen kennismaken met onbelichte gebeurtenissen die zich in hun woongebied hebben afgespeeld. De verhalen die onderweg te beluisteren, zijn in het Nederlands en Duits, zijn geschreven door tekstschrijver Theo Soontiëns die zich liet inspireren door Jaap tijdens de Battle Field Tour. De verhalen zijn ingesproken door vrijwilligers uit Dinxperlo en Suderwick.

Ulrike Rutgers en Gerold Messink zijn twee van hen. Zij vertellen wat hen heeft bewogen om hier aan mee te werken.
Gerold Messink: “Ik werd gevraagd om één van de Duitse teksten in te spreken die te beluisteren zijn langs de route. Zelf ben ik opgegroeid in Suderwick en naar Dinxperlo getrouwd. Met een moeder uit Suderwick en een vader uit Dinxperlo, heb ik van twee kanten de verhalen over de oorlog gehoord, maar hoe de aanloop naar de bevrijding van Dinxperlo is geweest, begreep ik pas toen we met de familie de Battle Tour gemaakt hebben. Wanneer je dan aan de Rijn staat, waar de Schotten overgestoken zijn, dán pas besef je wat een enorme klus dat is geweest en wat een moed die mannen moeten hebben gehad. Dat heeft veel indruk op mij gemaakt. Hoe mooi was het dat ik een verhaal mocht inlezen over een Schotse militair, die zo’n brug moest helpen bouwen. Schrijver Theo Soontiëns heeft daar werkelijk een prachtig verhaal van gemaakt. Dat inlezen was een mooie ervaring, zeker daar het verhaal mij heel na stond zeker, omdat het mij weer terugbracht naar dat moment dat ik daar aan de Rijnoever stond. Daarbij vind ik het heel belangrijk dat de verhalen over de oorlog verteld blijven worden, nu de generatie die de oorlog zelf hebben meegemaakt bijna verdwenen is. Nu ligt bij ons de verantwoording aan de volgende generaties de verhalen te blijven vertellen en te waarschuwen voor een nieuwe oorlog. Ik ben bang dat het besef wat oorlog betekent, per generatie steeds meer afzwakt.”
Ulrike Rutgers, die ook één van de Duitse insprekers is, kan zich hier helemaal in vinden. ”Tegenwoordig spreekt men zo makkelijk over de oorlog, maar wanneer je naar de verhalen heb geluisterd van de mensen die er middenin hebben gezeten en veel ellende hebben gezien en hebben meegemaakt, moeten we blijven waarschuwen en mensen blijven vertellen dat we alles moeten doen om oorlog te voorkomen. Ikzelf ben opgegroeid in Krefeld, waar de oorlog ook heftige sporen heeft achtergelaten. Er was veel ellende, men zag de Joden uit de samenleving verdwijnen, vrouwen en kinderen bleven alleen achter en men had angst en honger. Het waren indringende verhalen die mijn moeder vertelde. In de jaren 80 heb ik mijn man, die in Dinxperlo woonde, ontmoet. Vanaf die tijd woon ik hier en heb via mijn man de oorlogsverhalen gehoord over wat zich hier aan beide zijden van de grens heeft afgespeeld. Mij werd gevraagd of ik een tekst wilde inspreken over de psychiatrische instelling in Bedburg-Hau. In Duitsland is deze instelling bekend, want het was een van de grootste in Duitsland. Al vroeg in de oorlog werd hier een euthanasieprogramma uitgevoerd, wat echt gruwelijk was. Psychiatrische patiënten kostten volgens Hitler te veel geld en waren een gevaar voor het Arische ras. Eerst werden vrouwen gedwongen gesteriliseerd en later werd iedereen vergast. Het verhaal over Anna Lehnkering, een jonge vrouw die bewoonster was in Bedburg-Hau, is door Theo Soontiëns zo mooi beschreven, ik ging helemaal op in het verhaal en het inspreken ging dan ook vanzelf. Dat was een hele mooie ervaring. Ik vond het ook belangrijk om te doen, te vertellen waar mensen toe in staat waren of beter gezegd, al het gevoel voor goed en kwaad verloren hadden. Het is onvoorstelbaar dat dat kon gebeuren.”

Beiden gesprekspartners zingen bij Koor Vision. Dat leidde het gesprek ook op de mooie grensoverschrijdende kerkdienst in de St. Michaelskirche in Suderwick voor de Rotterdammers in Kamp Scholten en Ter Stegge, afgelopen november. Zowel Gerold als Ulrike waren het er over eens dat de samenwerking tussen Dinxperlo en Suderwick een voorbeeld moet zijn voor alle grensdorpen. Beide dorpen overwonnen steeds weer de grote hindernissen die de geschiedenis in het verleden letterlijk en figuurlijk opwierp. Wanneer de nood aan de man was, stonden ze aan beide kanten paraat om te helpen. En nu werken beide grensdorpen weer samen om de gezamenlijke oorlogsgeschiedenis te blijven vertellen aan de volgende generaties. Hoe krachtvol is dat.

Tot op de dag zelf, kan men inschrijven voor één van de vier wandelingen met verschillende afstanden, maar vooraf reserveren met het oog op het busvervoer is aan te bevelen. Alle informatie en aanmelden kan via de website www.walkinfreedom.eu