Eikenprocessierupsen in hun zelf gecreëerde spinsel. Foto: Sander Grootendorst
Emmerich gaat eikenprocessierups te lijf met helikopter
GrensnieuwsEMMERICH – Terwijl het aantal gevallen van de eikenprocessierups (OPM) in Nederland snel toeneemt, blijft de situatie in Emmerich, direct aan de grens, verrassend rustig. Dit constateert de Neue Rhein Zeitung (NRZ).
Door Sander Grootendorst
“Het belangrijkste verschil zit hem in de strategie: terwijl veel Nederlandse gemeenten steeds meer vertrouwen op biodiversiteit en uitgesteld stofzuigen, pakt Emmerich het zeer proactief aan met chemisch-biologische methoden en uitgebreide bespuiting vanuit de lucht.”
De gemeente Emmerich besproeit systematisch stedelijke bosranden en gebieden waar de rupsen zijn gesignaleerd met een biocide of bacterieel preparaat vanuit een helikopter. Dit richt zich op de populaties voordat de gevaarlijke stekende haren zich ontwikkelen. Daarnaast worden ongeveer zeshonderd individuele eikenbomen in gevoelige openbare ruimtes (scholen, parken, fietspaden) vanaf de grond bespoten met hoogwerkers.
“Hoewel natuurorganisaties vaak matiging adviseren, vertrouwt Emmerich op drastisch maar effectief snoeien in het voorjaar. Nederlandse gemeenten stimuleren natuurlijke vijanden sterk. Ze hangen nestkastjes op voor mezen en creëren speciale bloemstroken om roofinsecten aan te trekken. In Nederland wordt vaak pas actie ondernomen als de nesten er al zijn – deze worden dan moeizaam opgezogen met speciale stofzuigers. Dit leidt echter vaak tot een ongecontroleerde uitbraak van de populatie bij zacht weer.”
Nederland
In Nederland blijkt dat alleen al het groeien van wilde planten rondom de boom de rupsen enorm belemmert, want de’processie’ – de rupsen trekken in een lange rij van boom naar boom – kan dan eenvoudigweg niet worden voortgezet. Interessant is verder dat een vrij zeldzame kever als de grote poppenrover zich de laatste tijd flink heeft uitgebreid: cocons van de eikenprocessierups staan op zijn menu.
De behaarde rupsen zitten ook hier in grote groepen in een zelfgesponnen nest op stammen of dikke takken van eikenbomen; als die haartjes loslaten en ze belanden op je huid of in je keel, kun je daar behoorlijk last van hebben. Eikenprocessierupsen komen oorspronkelijk in Nederland voor, het zijn geen exoten zoals de Aziatische hoornaar (geelpoothoornaar), die is meegelift met de mens en hier het ecologisch evenwicht flink komt verstoren. Wel profiteren beide soorten van de gemiddeld hogere temperaturen sinds de laatste twintig, dertig jaar. De eikenprocessierups is in opmars. Dat zou geen enkel probleem zijn, ware het niet dat elke rups liefst 700.000 van die haartjes draagt.
Ook al horen ze hier van oudsher thuis, ze worden dus toch bestreden. Soms gebeurt dat domweg met gif – waardoor meteen al het insectenleven op de eik wordt uitgeroeid (en erg gezond voor mensen is dat evenmin) – maar er zijn tal van andere methodes, variërend van het wegstofzuigen van de hele club tot het aanvoeren van aaltjes – piepkleine rondwormpjes die de rupsen van binnenuit opeten –, en het plaatsen van mezenkastjes, in de hoop dat die vogels er gaan nestelen en eikenprocessierupsen aan hun jongen voeren.
Een project waarbij de provincies Gelderland, Limburg en Noord-Brabant betrokken zijn, en verder de gemeente Sittard-Geleen, de provincie Antwerpen en het Instituut Natuur- en Bosonderzoek heeft als uitgangspunt “samenleven met de eikenprocessierups”. “Het is duidelijk dat geen enkele methode – noch de gekende actieve beheermaatregelen, noch onze onderzochte ecologisch verantwoorde methodes – de gezondheidsproblematiek veroorzaakt door processierupsen finaal zal oplossen. Daarvoor is meer nodig. Een verandering in denken – van bestrijden naar beheren naar samenleven – moet ervoor zorgen dat er minder schadelijke biociden worden gebruikt.”
Het eikenprocessierups-projectteam heeft een toolkit (informatiepakket) samengesteld “die gemeentes en andere overheden helpt plagen van de eikenprocessierups beter te beheersen, en vooral om lokaal te helpen met de verandering van de grondhouding rond de rups.” Tot het pakket hoort de film Een gemeenschap van leven: Het relaas van een rups, gemaakt door Rik van der Linden. “De film zoekt een antwoord op de vraag hoe we ons als mens tot de natuur verhouden: zijn we eigenaar of leven we samen? Samen met ecoloog en filosoof Matthijs Schouten kijken we in de spiegel die de eikenprocessierups ons voorhoudt.”
