Duo creëert vet (band)geluid

ZELHEM – Coverbands zijn er volop. Ook de Achterhoekse The Dudes spelen bekende hits. Maar ze doen dat wel op een bijzondere wijze. Patrick Garritsen (30) uit Zelhem en de even oude Mark Oldenhave uit Hengelo treden op met zelfgemaakte instrumenten en creëren een volle sound, die klinkt alsof er een hele band speelt. Nou ja, bijna dan.

Door Henk Waninge

Spelen in een band, optreden voor veel publiek, dat willen de meeste muzikanten wel. Maar al die rompslomp er omheen - opbouwen en afbreken van de apparatuur, soundchecken, reizen, wachten – kan hen gestolen worden. Tweemansband The Dudes heeft daar weinig last van. Ze zijn makkelijk als tussenact in te passen op een festival, nemen weinig plaats in op een podium en zijn gauw klaar met opbouwen en afbreken.

“Ja, het scheelt een hoop gedoe. Bovendien kunnen we, als ingespeeld duo, makkelijk reageren op onverwachte situaties. Het is en blijft wel een uitdaging om met twee man een hele zaal voor je te winnen”, zegt Patrick Garritsen uit Zelhem.

Een deel van hun succes is te verklaren doordat The Dudes hun act opvoeren met behulp van zelfgemaakte instrumenten. Achter Patrick op een bank liggen twee zogenaamde cigar box gitaren, die door Mark, die zelf akoestische gitaar speelt, zijn gemaakt. Patrick: “Hij is de techneut, ik mag erop spelen.”

Sigarendoos
Een cigar box guitar is een primitieve gitaar waarbij een sigarendoos als klankkast dient. Daarnaast bestaat het instrument uit een houten plank (hals), kam, stemkoppen en een paar snaren. De instrumenten ontstonden in de negentiende eeuw in de Verenigde Staten uit armoede, waarbij mensen gingen improviseren met gerecyclede materialen om toch muziek te kunnen maken. Tegenwoordig zijn ze weer populair, met name in de blueswereld.

Patrick pakt een van de twee cigar boxen: “Het is belangrijk dat het hout niet buigt en de frets (horizontale strepen die de hals opdelen in aparte vakken) op de goede plekken zitten. Er zitten drie (jazz)snaren op waardoor je bijvoorbeeld makkelijk slide kunt spelen. Deze gitaar staat in een A-stemming. Daarmee kun je niet alle liedjes spelen, dus heb ik ook een cigar box in een G-stemming.”

Mark Oldenhave heeft er inmiddels een zevental gebouwd waaronder één met een Jim Beam blik uit de jaren zeventig als klankkast en een zogenoemde Diddley bow die maar één snaar heeft.

Patrick Garritsen met een cigar box guitar. Achter hem staan nog meer exemplaren van deze bijzondere gitaar. Foto: Roel Kleinpenning 

Cajon
Voor het drumgeluid maakt Mark onder andere gebruik van een cajón (spreek uit kagon) een houten, kistvormig percussie-instrument, ook wel drumkist genoemd, afkomstig uit Peru. Ook ontstaan uit armoede. Het is een populair alternatief voor een drumstel, het geluid van een snare-drum en kickdrum kan worden nagebootst door op verschillende plekken op de kist te slaan. Mark bespeelt met zijn rechtervoet de snare en met zijn linkervoet de cajón, die hij als kickdrum gebruikt.

Om het geluid van een volledig drumstel na te bootsen, heb je nog bekkens nodig. Mark bespeelt een crash bekken terwijl Patrick met zijn voet een hi-hat (twee bekkens en een pedaal) bedient. Dat is nog niet alles, via pedaaltjes maken ze gebruik van diverse effectapparatuur terwijl ze last but not least ook allebei zingen (tweestemmig). Op die manier zorgen de twee kerels voor een aparte, eigen sound.

Hoe zijn ze eigenlijk op het idee voor The Dudes gekomen?

Patrick: ‘’We speelden beiden in de coverband Underkoffer. Die ging na zeven jaar ter ziele. Ik werd door de organisatie van een Varsselds Feest gevraagd iets akoestisch te doen, als tussendoortje. Ik heb toen Mark gevraagd. Die nam een pedaaltje met een drumeffect mee en vanaf dat moment is het balletje gaan rollen.”

De eerste tijd richten ze zich op bekende akoestische country- en rocksongs. Na corona traden ze in korte tijd maar liefst 55 keer op, vooral op besloten feestjes. Dat is mooi, maar het wilde wel eens gebeuren dat ze als muzikaal behang dienden en dat zinde hen niet.

Patrick: “Het werd allemaal een beetje te veel van hetzelfde. Het moest ruiger, het mocht meer gaan rocken. We wilden ook meer interactie met het publiek. Ik zag destijds een optreden van de Amerikaanse blueszanger Seasick Steve, die met een driesnarige cigar box optrad en was meteen verkocht. Dat wilde ik ook, Mark dacht er net zo over en is dat soort gitaren gaan bouwen.”

Metal
Mede hierdoor en door andere nummers in het programma op te nemen, werd de sound krachtiger. The Dudes hebben nu zelfs een metal-setlijst met songs van Metallica, Rage Against the Machine, Rammstein, Queens of the Stone Age, White Stripes, Motörhead en AC/DC. Ook aan het basgeluid werd gewerkt. “We kregen na afloop wel eens te horen dat het geluid toch te licht was, er klonk te weinig bas in door. Mark heeft hier wat op gevonden. Hij heeft een effectpedaaltje gemaakt, waarmee hij de eerste drie snaren van zijn gitaar van een zwaar bas-achtig geluid kan voorzien”, zegt Patrick.

Inmiddels hadden de twee hun naam veranderd van The Dudes of Hengel (De Kerels van Hengelo) in The Dudes. “We kregen steeds meer optredens buiten de Achterhoek en moesten vaak uitleggen waar dat Hengel voor stond. Om het ons makkelijk te maken, hebben we die toevoeging maar weggelaten.”

Met hun Cigar Box Rock treden ze overal op; in kroegen, in voorprogramma’s van bands als Boh Foi Toch en Bökkers, op kermissen, besloten feesten en festivals, vooral in het oosten van het land. Ze pakken alles aan, zo speelden ze als eens in een kerk en voor 130 man in Theater Onder de molen in Vorden. Met name optreden op festivals spreekt hen erg aan. Ze hopen nog eens op de Zwarte Cross te staan.

“We repeteren veel. Er komt telkens een instrument bij – banjo, kazoo, mondharmonica – waardoor we het onszelf niet makkelijk maken. Maar het is 100 procent live wat we doen, we gebruiken geen samples. Kijk, we hebben zelf in een band gezeten en weten hoe dat klinkt. Dat bandgeluid kunnen we met z’n tweeën niet reproduceren maar wel benaderen, we komen in de buurt”, zegt Patrick. Om te vervolgen: “En natuurlijk gaat het wel eens fout. Zeker als je een nummer na een keer repeteren gelijk bij een optreden speelt en voor de leeuwen gooit. Maar daar kunnen we om lachen en het publiek ook. ‘Ze doen al zo veel’, hoor je ze wel eens zeggen als we een slippertje maken. Ik denk ook niet dat de mensen een strakke, gelikte show van twee jongens met gekke instrumenten verwachten.”

Zelfspot
The Dudes larderen hun programma met de nodige humor en zelfspot (’Schik maken, ouwehoeren, dat is belangrijk, geen chagrijnige gezichten op het podium’). Tussen de nummers door strooien ze zinnetjes als ‘Zo’n slechte uitvoering hebben jullie nog nooit gehoord’ en ‘Een bassist was te duur en de drummer is ermee gekapt’.

Nummers van CCR, Nancy Sinatra, Dire Straits, Status Quo, Johnny Cash, Earring, Bruce Springsteen, je kunt met The Dudes alle kanten op. Country, metal maar ook boerenrock. Natuurlijk ontbreken Normaal en Boh Foi Toch niet in het repertoire. Daar zijn zij ook fan van (’Dat willen de mensen altijd horen’), Mark speelt naast The Dudes ook in een Normaal tributeband.

Op het moment dat dit interview plaatsvindt, is er qua optredens even een windstilte opgetreden. Dat heeft alles te maken met het feit dat Patrick weer vader wordt. Zo hadden ze deze maand onder andere op een festival op Ameland kunnen optreden, maar dat wordt dan volgend jaar.

De focus ligt dus vooral op 2026, wat zijn de doelen? Patrick: “Wat mij betreft spelen we zo veel mogelijk op festivals. Als tussenact of als voorprogramma van een grote act. Onze ervaring is dat van een festival een nieuw festival komt. Daarnaast richten ons op eigen werk. We moeten een of twee nummers maken die kenmerkend zijn voor onze sound, waarvan de mensen gelijk zeggen; ‘Dat zijn The Dudes.’’’