Basisschool De Pannevogel werkt mee aan film Remembrance day

STEENDEREN – Basisschool De Pannevogel heeft als enige school in Nederland dit jaar deelgenomen aan opnames voor een jaarlijks Canadees onderwijsproject ‘Operation Remembrance: 11 days of remembrance 2026’. Scholen staan wereldwijd stil bij vrede, vrijheid en de offers die hiervoor zijn gebracht. De Pannevogel was hiervoor uitgenodigd door Canadees Dr. Paul Kavanagh, initiatiefnemer van het project en Hengeloër Gerrit Bruggink (Vice President van The Royal Canadian Legion Branch 005 (RCL005)).

Door Alice Rouwhorst

Juf Sandy van groep 8 vertelt dat De Pannevogel het belangrijk vindt dat ze samen met de kinderen gesneuvelden in oorlogen en vredesmissies blijven herdenken. Daarom werken ze mee met dit project. “Alle kinderen waren enthousiast en wilden graag mee doen met de opnames. Helaas was er geen rol voor iedereen weggelegd en daarom bepaalde het lot wie op de ‘filmset’ mocht zijn tijdens de opnamedag en wie in de klas bleef.” Naast de elf ‘gelukkigen’ waren jeugdburgemeester Kjell Leemans van gemeente Bronckhorst, luitenant kolonel Eric Beauchamp (AD) van de Canadese defensieattaché en sergeant Felicia Ogunniya (CD) assistent van de Canadese defensieattaché aanwezig voor de opnames op dinsdag 22 september. Hans Achterkamp, Henk Mostert, Yvonne en Berry Swarthoff en Gerrit Bruggink vertegenwoordigden RCL005. Ook zij vinden het allemaal belangrijk dat we de herinnering levend houden. Cameraman Rudie Kreunen legde alles vast via drone en vaste camera. 

Pass the poppy
De opnames waren op vier locaties. Om te beginnen bij de basisschool zelf, waar de kinderen een klaproos aan elkaar doorgaven. ‘Pass the poppy’ staat symbool voor het met elkaar in verbinding staan én blijven. Allen hadden ook een ‘poppy’ (klaproos) opgespeld op hun linkerborst. Jeugdburgemeester Kjell gaf het bloempje door aan een leerling, die het op haar beurt doorgaf aan de volgende in de rij, enzovoort, tot aan luitenant kolonel Beauchamp die de rij sloot. Degenen van groep acht die op school bleven stonden achter deze rij opgesteld en hadden zo toch nog een klein aandeel in de film. Iedereen moest er even in komen en was nog wat giechelig. Wie staat waar en hoe geef ik de klaproos door? Na een paar draaisessies was de cameraman tevreden en ging de hele ‘cast’ en ‘crew’ met fiets en auto naar de Algemene Begraafplaats voor de volgende opname.

Eerbetoon bij elk oorlogsgraf
Op de Algemene Begraafplaats van Steenderen rusten twaalf gevallenen uit het Gemenebest. Het betreft elf militairen uit Groot-Brittannië, Canada en Australië. Ook ligt er één Pool begraven. Eén van deze graven, toen nog dat van de onbekende soldaat, was geadopteerd door voormalige basisschool De Akker. Dit graf is na de basisscholenfusie door De Pannevogel overgenomen. Het kreeg zes jaar geleden een nieuwe steen, omdat na lang onderzoek duidelijk was wie er begraven ligt: John Gordon Kavanagh, een Canadese luitenant. De leerlingen legden met respect op elk grafsteen een ‘poppy’ en bleven daarna stilstaan voor het graf. In overleg met Bruggink, die het geheel aanstuurde, werden ook hier verschillende opnames met drone en camera geschoten om diverse shots te hebben voor de montage. Sommige kinderen vonden het toch wat naar dat ze een stap op het graf moesten zetten om de klaproos op de steen te kunnen leggen, vertelden ze later. Een enkeling vond het allemaal best wel lang duren. Maar ja, wachten is nu eenmaal een groot onderdeel van het maken van een film.

‘We will remember them’
Beauchamp en Ogunniya legden bij het geadopteerde graf ieder een gele roos neer, het symbool van vriendschap en brachten een salut aan Kavanagh. Beauchamp sprak in het Frans het gedicht ‘Flanders Fields’ voor en Ogunniya de regels: ‘When you go home, tell them of us and say: For your tomorrow, we gave our day.’ Bruggink bracht ook een Engels gedicht met als slotzin: “We will remember them.’

Focus en weer door
Een reepje hier en een broodje daar werd genuttigd voordat de derde locatie werd aangedaan; het herdenkingsmonument voor B.H. Besselink en J. W. Agterkamp bij het voormalige gemeentehuis. Hier mochten een vijftal leerlingen ieder een zin in het Engels zeggen. Het droog oefenen ging vlekkeloos, maar toen de camera eenmaal draaide, namen blijkbaar de zenuwen toe en was de één even de tekst kwijt en versprak de ander zich. Dat was gelukkig geen probleem stelde Kreunen de kinderen gerust. Even een grote hap lucht, focus en een nieuwe poging om de tekst, die vrijwilliger meester Klaas met hen had geoefend, goed uit te spreken volgde.

Monument in Rha
De gele veiligheidhesjes konden weer aan en de fietstocht voer naar het laatste monument: het gedenkteken in Rha voor de aldaar gesneuvelde soldaten van de Canadese Queens Own Rifles in april 1945. De kinderen zeiden de naam van de gesneuvelde en zijn leeftijd hardop en legden een gele roos neer. Jeugdburgemeester Kjell sprak de laatste zinnen die op het monument staan hardop uit: “Dying for freedom isn’t the worst that could happen. Being forgotten is.” (Sterven voor vrijheid is niet het ergste dat kan gebeuren, vergeten worden is dat wel.) Net als in Steenderen plakten de twee afgevaardigden van de Canadese ambassade een klaproos op het monument en brachten een salut.

Zaterdag 7 november online
Na een paar uur zat de draaidag erop. De kinderen kunnen terugkijken op een bijzondere schooldag die ze niet snel zullen vergeten. Zaterdag 7 november staat de Nederlandse bijdrage online. Op dit moment is er nog geen link bekend. Via zoekopdracht ‘Operation Remembrance: 11 days of remembrance 2026’ zal de video dan te vinden zijn.

Het project ‘Operation Remembrance: 11 days of remembrance 2026’ omvat elf korte video’s die in verschillende landen worden opgenomen. Van 1 tot 11 november wordt elke dag één video getoond op YouTube. Op de laatste dag, 11 november, Remembrance Day of Poppy Day, herdenken landen van de Gemenebest, waar Canada toebehoort, de gevallenen van de Eerste Wereldoorlog, die op die dag in 1918 eindigde, én alle militairen die in gewapende conflicten nadien om het leven kwamen. De klaproos (poppy) is wereldwijd hét symbool voor het herdenken van oorlogsslachtoffers. Het staat voor hoop op een vreedzame toekomst. De traditie ontstond naar aanleiding van het gedicht ‘Flanders Fields’ van John McCrae tijdens WOI toen klaprozen massaal bloeiden op de oorlogsgraven in Vlaanderen.