Films vertoond over spoorgeschiedenis Deventer
Cultuur HarfsenHARFSEN - Op donderdagavond 28 november heeft de Historische Vereniging De Elf Marken in Harfsen een filmvond over de Deventer Spoorgeschiedenis gehouden. Er werden een drietal films van de cineast Paul van Agten vertoond. De ruim vijftig aanwezigen hebben zeer genoten van deze bijzonder aantrekkelijke films. Zij kijken nu met heel andere ogen naar het stationsgebouw en de spoorbrug.
Het station
In de eerste film stond het stationsgebouw centraal. In 1865 kreeg Deventer zijn eerste aansluiting op het spoor, toen de verbinding met Zutphen werd geopend. Later volgden meer aansluitingen. Omdat er in het begin van de vorige eeuw twee spoorwegmaatschappijen (HSM en MESS) waren, met elk ook een eigen station, waren er ook twee stationsgebouwen. Deze lagen ook nog op enige afstand van elkaar. Om over te stappen moest je met je koffers een behoorlijk stuk lopen naar het andere station. Dat was nog niet het ergste, maar hun spoorlijnen lagen op verschillende hoogte en ze kruisten elkaar ook nog eens. Dat had men opgelost met een hefbrug, die de rails op de juiste hoogte kon plaatsen. Door een wisselfout ging dat een keer helemaal fout. Omdat de trein op de verkeerde rails terecht kwam, stond de hefbrug in de verkeerde positie en stortte de trein in een gat, met alle gevolgen dan dien. Onder druk van de landelijke overheid zijn daarna beide lijnen verhoogd aangelegd en kwam er ook één spoorwegmaatschappij.
Er werd een indrukwekkend ontwerp voor het nieuwe stationsgebouw gemaakt. Dat bleek natuurlijk veel te duur te zijn. Ondanks diverse versoberingen is er toch een prachtig stationsgebouw ontstaan dat nog steeds bij de 50 mooiste stations van Nederland hoort.
Aanvankelijk woonden een aantal spoorwegmedewerkers met hun familie op de bovenverdieping van het station. Later werden deze ruimtes geschikt gemaakt als onderkomen voor de personeelsvereniging. Men kon hier biljarten, sjoelen, kaarten en nog veel meer. Helaas is er tegenwoordig geen vast personeel meer op het station. In de film is nog een interview met de laatste lokettist te zien. Kaartjes moet men tegenwoordig maar online kopen of uit een automaat halen. Dat is niet voor iedereen even gemakkelijk.
De spoorbrug
De eerste spoorbrug is geopend op 21 november 1887. Het was een enkelspoor met een voetpad van 1,25 meter ernaast. Daarover werd geklaagd, omdat dat voor twee gezette heren te smal was om elkaar te passeren. Toch heeft men het daar heel lang mee moeten doen.
In een oorlog zijn bruggen vaak van strategisch belang. Daar weten ze in Deventer alles van. Op 10 mei 1940 blies Nederland de spoorbrug op om de Duitsers tegen te houden. Die werd door de Duitsers provisorisch gerepareerd. Dat ging goed tot een ijsschots de brug weer vernielde en de Duitsers hem opnieuw moesten repareren en verstevigen. Op 6 april 1945 werd de brug weer opgeblazen. Nu door de Duitsers om de Canadezen tegen te houden.
De Canadezen bouwden na de oorlog een baileybrug met alleen een enkelspoor. De gezette heren moesten voortaan maar omlopen via de Wilhelminabrug. Pas in 1982 werd de huidige brug geopend. Deze heeft dubbelspoor, een fietspad van drie meter breed en een voetpad van twee meter breed. Gezette heren kunnen er dus ook overheen.
Ruimte voor de rivier
Door het project ‘ruimte voor de rivier’ van enkele jaren terug, kwamen een aantal pijlers in het water te staan. Op een zeer ingenieuze manier zijn deze pijlers versterkt. Want tijdens de werkzaamheden moest het treinverkeer gewoon door kunnen gaan. Hoe dit is gerealiseerd is in een kort filmpje te zien.
Films bekijken
Op de website van cineast Paul van Agten zijn ze gratis te bekijken. Onder Stichting Industrieel Erfgoed is de film ‘Station Deventer’ te vinden en onder Prorail de films De ‘Brug die bleef’ en ‘Diepwanden voor de Deventer Spoorbrug’.
