Stilte voor de storm in Borculo

BORCULO – We weten het dankzij de analen en andersoortige overleveringen, maar we kunnen het niemand meer vragen. Het is immers al 100 jaar geleden dat de cycloon over de stad raasde en in korte tijd enorme schade aanrichtte. De gebeurtenis neemt zo’n belangrijke plek in de geschiedenis van de stad in dat een voorbijgaan aan de ramp, op 10 augustus precies een eeuw geleden, geen optie was. En dus staat er een herdenkingsprogramma op stapel dat tot doel heeft iedereen te ‘verstillen’, net zoals honderd jaar geleden gebeurde.

Door Rob Weeber

De werkgroep ‘100 jaar cycloon’ bestaat uit beleidsadviseur toerisme en recreatie gemeente Berkelland Edwin Kok, stadsmanager Herbert te Velthuis, voorzitter Hisvebo Peter Nieuwenhuis, openluchtspelmedewerkers Gerrit Kers (regisseur), Rianne Broshuis (contactpersoon) en Frits Werner (decorbouwer), projectleider Stormrampmuseum Johan van der Graaf, contactpersoon PG De Wijngaard Bertus Hesselink en theatermaker Ruurd Walinga. Met financiële steun van de gemeente en overige inkomsten heeft de groep een zeer gevarieerd en positief gestemd programma bedacht waarbij zelfs een open uitnodiging naar de Koninklijke familie is gegaan. Immers, destijds brachten koningin Wilhelmina en haar dochter Juliana een bezoek aan het getroffen Borculo.

Openluchtspel
Het programma begint op 18 juli met het openluchtspel ‘Cycloon Borculo 1925’ op het Galgenveld. Met het stuk wordt in drie bedrijven het waargebeurde verhaal nagespeeld, ondersteund door een historisch decor met onder andere het toenmalige gemeentehuis. Het belooft spektakel met onder meer een heuse simulatie van een overtrekkende storm en instortende huizen. “We hebben als het ware een documentaire omgezet naar een openluchtspel”, aldus regisseur Gerrit Kers. “Ik schat dat er in totaal zo’n zestig à zeventig man meedoen, inclusief de figuranten.”

Theaterstuk
Een ander programmaonderdeel dat de stormramp live verbeeldt, is dat van theatermaker Ruurd Walinga. Hij houdt iedere dinsdag in juli en augustus in de Joriskerk een familievoorstelling die de ramp op aangrijpende wijze laat herbeleven. De Joriskerk is niet alleen het theater voor de familievoorstelling. Op 10 augustus is er een herdenkingsdienst waarbij stil wordt gestaan bij de ramp van toen. Aanwezig zijn ook nazaten van oud-burgemeester De Muralt. Muziekvereniging Volharding laat tijdens deze dienst een door dirigent Mike Schäperclaus speciaal voor deze gelegenheid gecomponeerd muziekstuk horen.

Giro 555
PG De Wijngaard, de kerkgemeente van de Joriskerk, is ook op een andere manier actief tijdens de herdenking. Met allerlei acties, zoals breien voor het goede doel en een sponsorloop, wil men geld inzamelen voor Giro 555. De relatie met Giro 555 ligt in het feit dat destijds het ‘Nationaal Steuncomité Stormramp’ werd opgericht, in 1935 herbenoemd tot ‘Stichting Nationaal Rampenfonds’. Deze laatste is nog steeds actief, onder meer als deelnemende organisatie bij Giro 555.

Zonnewijzer
Bijzonder is ook de onthulling van een nieuwe zonnewijzer op het kerkgebouw na de herdenkingsdienst. Deze verdween na de stormramp. De helft ervan werd later ingemetseld in de muur van het brandweermuseum. De nieuwe zonnewijzer zal worden onthuld door de achterkleinzoon van oud-burgemeester De Muralt. Daarna is het plan om op het Muraltplein een stadslunch te houden voor maximaal 750 inwoners. Organisator Herbert te Velthuis is druk doende het evenement van de grond te krijgen, maar kon bij het ter perse gaan van dit artikel nog geen honderd procent zekerheid geven.

Cabine Stormrampmuseum
Wat zou het Stormrampmuseum zijn zonder de stormramp? Om het bestaansrecht van het museum te vergroten, is besloten om meer permanente aandacht te schenken aan de gebeurtenis. Daartoe zal binnen het Brandweermuseum een speciale cabine worden geplaatst waarmee ‘echte’ beleving rondom de stormramp wordt gecreëerd. “Naast de gebruikelijke foto’s en krantenknipsels gaan we nu ook werken met geluid en wind,” aldus Johan van der Graaf. ”De bedoeling is dat we op een positieve manier laten zien dat er een ‘gezamenlijkheid’ ontstond tussen Borculo en Nederland om uit de ramp te ontsnappen. De cabine wordt dus geen klimaatkast, waarin puur de nadruk op de gevolgen van klimaatverandering ligt.”

Digitale stormrampwandeling
Natuurlijk is de vraag of een dergelijk weerfenomeen nog een keer zou kunnen toeslaan wel degelijk actueel. Daarom organiseert Peter Nieuwenhuis een symposium met behulp van SBS6-weerman Jordi Huirne die ingaat op extreme weersomstandigheden. Verder is er door de Stichting ‘Borculo, beleef de Berkelstad’ een nieuwe, digitale stormrampwandeling gemaakt. De route begint en eindigt bij het stormrampmuseum. Ook is er aan de jeugd gedacht. Basisschoolleerlingen krijgen een nieuw lespakket rondom de cycloongeschiedenis. Tenslotte komt er een speciale krant uit in juni rondom de stormramp van 1925.

Het gehele programma inclusief de data is te vinden op: https://borculo.nl/borculo-herdenkt-stormramp/