Lezing over archeologische vondsten in Borculo

BORCULO - De afgelopen jaren heeft het centrum van Borculo een facelift ondergaan. Onder de naam ‘Leef’ is het centrum van het oude stadje in nauwe samenspraak met de inwoners opnieuw ingericht. Voor de vernieuwing van Borculo was het nodige sloop- en graafwerk nodig. Daarbij kwamen objecten naar boven die informatie geven over het leven van het Borculo van voorheen. Woensdag 15 oktober werden deze bodemvondsten gepresenteerd in de Joriskerk.

Door Rob Stevens

Aan een van de zijwanden van de kerk staan woensdagavond wat dozen met vondsten. Op de tafel ervoor is het en een ander uitgestald, waaronder een glazen vaasje, een slot, sleutels, twee messen, een hoefijzer en een deel van een handschoen met verguldingen. Jasper Holl en Norbert Eeltink vertellen hun verhaal over de archeologische bodemvondsten in Borculo. Holl heeft het vooral over de aangetroffen structuren, bouwmaterialen en gebruiksvoorwerpen in de grond. Eeltink heeft het meer over de gevonden lichaamsresten, een schedel en een grote hoeveelheid botten.

Holl laat zien dat een riool van begin vorige eeuw vlak is gelegd met Römertufstenen van veel oudere oorsprong. Een vorm van hergebruik. Dezelfde stenen werden soms ook gebuikt bij de bouw van luxere woningen. Een gedempte gracht in de Kerkstraat is waarschijnlijk ooit deel geweest van het defensiesysteem van Borculo. Een van de mooiste vondsten is de Schiltputte achter de Joriskerk, een eeuwenoude waterput. In de put is onder meer een fragment van een schoen gevonden uit de 14de à 15de eeuw. Stadshistoricus en voorzitter van de Historische vereniging Borculo, Peter Nieuwenhuis, opperde meteen na de ontdekking de put met een glasplaat zichtbaar te maken. Dat idee werd gehonoreerd. Inwoners hebben er nu letterlijk een kijk op het verleden.

Maar er is nog iets wat in het nu aan het verleden zal doen herinneren. Tijdens werkzaamheden aan de Oude Haven werd ook een intacte duiker aangetroffen op het voormalige HEMA-terrein. Eeuwen geleden was Borculo een belangrijke plek voor de handel, waar schepen, zogenaamde zompen, over de Berkel af en aan voeren. Hoewel de haven in de loop der jaren verdween, is deze nu op de plek van de duiker terug gebracht. De haven is hersteld en opnieuw aangesloten op de Berkel, waardoor deze nu continu van stromend water wordt voorzien.

Rond de kerk zijn ook veel botresten gevonden. Norbert Eeltink is archeoloog en specialist fysische antropologie. Eeltink: “Tot 1829 lag hier achter de kerk het oude kerkhof. Delen van kisten zijn nog zichtbaar als donkere lijnen, verkleuringen in de aarde. De skeletten zijn voorzichtig vrij gemaakt uit de aarde en naar het kantoor overgebracht om verder schoon te maken en te analyseren. Zo geven we skeletten weer een ‘gezicht’. Hoe oud was iemand? Was het een man of een vrouw? En waaraan is deze persoon gestorven? Een ziekte misschien, geweld, ouderdom? Maar we hebben ook heel veel los materiaal gevonden. We hebben het aantal linker dijbenen geteld en kwamen zo op 322 individuen.”

Er is veel aandacht uit gegaan naar de gevonden schedel met de dodenkroon. Volgens Eeltink is deze vondst niet uitzonderlijk, maar toch wel redelijk bijzonder. Hij legt uit dat een doornenkroon als begrafenisritueel veelal aan jonge meisjes of ongehuwde vrouwen werd meegegeven. Meestal bestond deze uit koperdraad versierd met bloemen. Het koper laat soms verkleuringen achter op de schedel.

Peter Nieuwenhuis begon de avond met een lezing over de heerlijkheid Borculo. Hij is blij met de ridderhandschoen die volgens hem, vanwege de verguldingen, niet aan een schildknaap heeft toebehoord. Maar liefst 35 personen hebben ooit de titel ‘Heer van Borculo’ gevoerd. Nieuwenhuis, met de nodige wensgedachten: “Het moet haast wel zo zijn dat één van hen deze handschoen heeft gedragen.”

De deskundigen zijn nu bezig met de analyse van het gevonden materiaal. Een hele klus, er is immers veel en divers materiaal aangetroffen. De eindrapportage wordt volgend jaar verwacht. De historische vereniging Borculo organiseert dan weer een bijeenkomst. De vondsten zijn formeel eigendom van de provincie. Meer als het aan de vereniging ligt zal een belangrijk deel van de archeologische vondsten in Borculo zelf tentoongesteld worden.