Speelgoedvliegtuigjes helpen de klimaatschade van vliegen te tonen

STEENDEREN - Wat zijn nu eigenlijk de kosten voor ons klimaat van een vliegreis van Amsterdam naar New York? Die vraag die kunstenaar Rob Chevallier uit Steenderen zichzelf stelde, werd het uitgangspunt van een kunstproject met in het hart een dubbel-expositie in Amsterdam en New York. Om zijn schuld aan het klimaat voor een vliegreis naar en van New York te vereffenen, plantte hij alvast de eerste van twee bomen.

Door Gerard Menting

Een hele vloot aan speelgoedvliegtuigjes kleuren zowel bij Artifact Gallery in New York als bij Podium Mozaïek in Amsterdam de expositie. Sinds maandag 6 mei is ’The consequenses of flying’, zoals de tentoonstelling in The Big Apple is gedoopt, ruim drie weken te bezoeken. De Amsterdamse poot van het project is twee maanden – tot 28 juni – te bekijken. In het oorspronkelijk plan, vertelt Chevallier (68), zou de bezoeker ook in Amsterdam met het hoofd door een wolk aan kaartjes lopen, die aan de vliegtuigjes zijn vastgemaakt. Op zo’n kaartje kan de bezoeker een reactie kwijt over klimaatverandering en duurzaamheid. “Tegelijkertijd hoor je dan oorverdovende vliegtuiggeluiden. Ik heb een bestand gemaakt met acht uur aan geluid van opstijgende en landende vliegtuigen.”

Voor de expositie in Amsterdam is het oorspronkelijke plan wat aangepast omdat daar geen mogelijkheid was om de vliegtuigjes aan het plafond te bevestigen. In plaats daarvan hangen er foto-objecten waarin een foto van een vliegveld is gecombineerd met een aantal speelgoedvliegtuigjes. “Ik heb daarvoor alle 21 vliegvelden in Nederland van afstand gefotografeerd. Vliegvelden zijn randverschijnselen in de natuur, een verstorend element.”

Bewustwording
Al langer staan de kunstprojecten van duurzaam beeldend kunstenaar Chevallier in dienst van het streven om mensen bewust te maken van wat er met de aarde aan de hand is. “Het doel is om zoveel mogelijk mensen te bereiken. Om eerlijk te zijn, lukt dat in het buitenland beter dan hier.” Hij noemt als voorbeeld zijn serie objecten met waterpassen in combinatie met beelden van hoogwater. “In België maakten bezoekers direct de link met klimaatverandering. Hier hoor je soms reacties als: ’ik heb ook nog zo’n waterpas op zolder liggen’. Dan is er nog een wereld te winnen.”

Het eerste zaadje voor ’The consequences of flying’ stond bij een kringloopwinkel op de balie: een roze Barbievliegtuig van zeker driekwart meter lang. “Die ga ik kopen, al weet ik nog niet wat ik ermee ga doen”, was zijn eerste impuls. Bij een performance van kunstenares Marina Abramovic zag hij hoe een confrontatie bezoekers dwong om na te gaan denken. Een aanbod van een galerie in New York om daar te komen exposeren kwam daar kort achteraan. “Toen viel alles op de plek. Het vliegtuig is het symbool voor de klimaatcrisis, daar wil ik de mensen over na laten denken.”

Compensatie
Hij ging kringloopwinkels langs om speelgoedvliegtuigjes te verzamelen en liet berekenen wat zijn persoonlijke CO2-uitstoot zou zijn van een vliegreis naar New York. Dat bleek tussen de 350 en 400 kilo te zijn. Ter compensatie plant hij daarvoor één boom aan, die dan 35 tot 40 jaar moet blijven staan. Dat lukte uiteindelijk niet in Amsterdam, wel in Roggebotstaete in Dronten. “Een natuurpark dat door een ecoloog is aangelegd. Hij vond het geweldig om de boom met dit bijzondere verhaal, een grootbloemige kornoelje, een plaats te geven.”

Voor de terugreis wordt een boom geplant in de New Yorkse wijk Bushwick. “Ooit Boswijk, een toepasselijke naam. Ik begon met het aanschrijven van de burgemeester van New York en kwam uiteindelijk uit bij een donatieproject om die wijk te vergroenen. Hij gaat er tijdens zijn bezoek naartoe om de locatie te bekijken en fotograferen.”

Vanaf de eerste mailtjes naar de burgemeesters van Amsterdam en New York zijn er 155 mailcontacten geweest om het intercontinentale project rond te krijgen. Het hele proces is minutieus bijgehouden en maakt deel uit van het boek ’Kunstkijk op klimaat en de toekomst’, dat gelijktijdig met de exposities verschijnt. “Er staan ook kunstzinnige oplossingen in voor duurzaamheid, natuurbehoud en klimaatverandering.”

Chevallier, die ook deel uitmaakt van de Kunstwandelroute in ’s-Heerenberg – nog tot Pinksteren te bezoeken – maakte eerder grotere kunstprojecten over duurzaamheid. Deze is tot nu toe de meest omvattende. Zijn levenswerk? “Dat weet ik niet, ik heb nog wel dertig ideeën en plannen in de computer zitten.”

robchevallier.com