Bronzen duimen verrijken het borstbeeld van G.J. ten Cate

EIBERGEN - In de nieuwe wijk ‘Op de Bleek’ in Eibergen werd woensdagmiddag 20 mei het borstbeeld van de directeur G.J. ten Cate van ‘Ten Cate textiel’ voor de tweede kaar in haar bestaan onthuld. De eerste onthulling was in 1930 toen de directeur het object van het personeel kreeg aangeboden. Dit ter ere van het honderdjarig bestaan van de ‘Eibergsche Stoombleekerij’. Woensdag werd het beeld weer onthuld, nu in aanwezigheid van dertig kinderen uit de wijk. Hun duimen en die van kunstenaar Jan ten Kulve en Wethouder Betsy Wormgoor zijn, in brons gegoten, op de achterkant van het borstbeeld aan gebracht.

Door Rob Stevens

De aanpassing van het beeld is een initiatief van de Eibergse kunstenaar Jan te Kulve. Hij spreekt als eerste de aanwezige wijkbewoners en kinderen toe. Te Kulve heeft het over de zichtbaarheid van de historie van de textielindustrie in de nieuwe wijk. De ketel, het ketelhuis, de schoorsteen en het kantoorgebouw van de fabriek zijn bewaard gebleven. Een aantal huizen zijn uitgevoerd met karakteristieke sheddaken die kenmerkend waren voor textielgebouwen.

Te Kulve: “Het beeld staat in het hart van de wijk en verbindt zo het heden met het verleden. Die verbinding is belangrijk. Vandaar mijn idee de duimen van dertig kinderen uit de wijk in brons te gieten en een plaats op het beeld te geven. Ik ben zo vrij geweest daar ook de namen van wethouder Betsy Wormgoor en mijzelf aan toe te voegen. Dankzij gemeente Berkelland en Ter Steege Vastgoed Rijssen is dit project mogelijk geworden. Er wonen hier nu net zo veel mensen als er ongeveer ooit ook in de fabriek die hier stond hebben gewerkt. Ten Cate was belangrijk, het bracht Eibergen welvaart. Het borstbeeld is een natuurstenen monument met bovenop een borstbeeld van G.J. ten Cate. Oorspronkelijk zaten er een viertal tal bronzen plaquettes op de sokkel met de afbeeldingen van vooraanstaande textieldirecteuren. Deze bronzen plaquettes zijn in de jaren ‘70/’80 van de vorige eeuw bij de teloorgang van de Koninklijke Textiel Veredeling geroofd en nooit teruggevonden.“

Wethouder Wormgoor: “Met dit prachtige project is het borstbeeld van G.J. ten Cate niet alleen behouden, maar ook verrijkt met een eigentijdse betekenis: een symbool van verbinding tussen verleden en toekomst, gedragen door de kinderen van de wijk.” Ze feliciteert Jan te Kulve en de wijkbewoners met het beeld.

Dan vindt de onthulling van het beeld plaats. De wethouder en kinderen trekken met enige moeite het doek weg dat het beeld verhuld. Er klinkt applaus. Aan de voorkant prijken onder het borstbeeld van G.J. ten Cate drie plaquettes van Jan te Kulve. Linksboven peddelt een dame op de Berkel met een sup-plank. Rechtsboven schept een arbeider met een gietklomp water uit de Berkel over de te bleken stof. “Twee scheppende bewegingen. De één eertijds bedrijfsmatig, de ander in het heden, recreatief”, legt Te Kulve uit. Daaronder de plaquette die verwijst naar de nieuwe wijk waar heden en verleden elkaar ontmoeten. En op de achterkant dus de twee plaquettes met in totaal dertig in brons gegoten duimen van kinderen uit de buurt en die van de wethouder en de kunstenaar. De tekst op de beide plaquettes luidt ‘Duimen van de toekomst’. De wethouder meent met gepeelde afschuw de afdruk van háár eigen duim aan de rimpels te herkennen. Elke duim is voorzien van een nummer. Alle kinderen krijgen een genummerd certificaat waarmee ze hun duim kunnen terug vinden op het monument. Mét hun eigen duim, uitgevoerd in was.

Het borstbeeld uit 1930 is gemaakt door Otto Pijper. G.J. ten Cate werd 22 oktober 1807 geboren in Neede. Hij overleed 18 april 1888 in Eibergen op 80-jarige leeftijd. Zijn bedrijf is in 1830 begonnen als de Eibergse stoomblekerij van G.J. ten Cate en Zonen. In 1948 ging de fabriek verder onder de naam Eibergse Textielveredelingsindustrie. In 1955 werd het predicaat Koninklijk werd verleend, vanaf dat moment werd de naam Koninklijke Textielveredelingsindustrie v/h G.J. ten Cate en Zn.. Het bedrijf is tussen 1977 en 1980 gestopt met haar activiteiten.