Joop du Plessis brengt oud Doetinchem weer tot leven

Van reclamehectiek naar historische rust

Door Kelly Heerink

DOETINCHEM – Wie naar een historische tekening van Joop du Plessis kijkt, moet soms twee keer kijken. Foto of tekening? Het is precies dat realistische effect waar de 77-jarige tekenaar naar streeft. Uit honderden oude foto’s en ansichtkaarten reconstrueert hij complete straatbeelden van Doetinchem en de Oude IJsselstreek. Een gedeelte van zijn werk is nu gebundeld in een fraai boek genaamd Doetinchems Verleden, dat verschijnt ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van Historische Vereniging Deutekom. Alle leden krijgen een exemplaar.

Tekenen loopt als een rode draad door het leven van Du Plessis, die in Ulft werd geboren en sinds 1986 in Doetinchem woont. Als kind was hij er al voortdurend mee bezig. Ook timmeren en meubels maken lagen hem goed. Een beroep als meubelmaker of timmerman zat er vanwege zijn astma en bronchitis echter niet in.
Een buurman bracht hem uiteindelijk op een ander spoor. Die werkte als etaleur in de hele Achterhoek en Du Plessis mocht een aantal keren met hem mee. ‘Dat wil ik ook’, wist hij daarna.
Hij volgde de destijds befaamde opleiding Famous Artist Schools in Amsterdam: opgezet door bekende Amerikaanse tekenaars en kunstenaars. Ook volgde hij de opleiding tot etaleur-decorateur in Almelo.

Droomplek bij Huls
In 1972 reageerde Du Plessis op een advertentie van Warenhuis Huls, dat een decorateur-etaleur zocht. Zelf twijfelde hij of hij wel kans maakte, maar zijn schoonvader spoorde hem aan toch te solliciteren.
Het bleek een goede zet. Du Plessis kon er veel van zijn vaardigheden kwijt. Hij hield zich bezig met het ontwerpen van complete winkelinrichtingen en maakte samen met een collega zoveel mogelijk in eigen beheer.

Na verloop van tijd vroeg de directeur hem of hij ook eens een folder voor Huls wilde ontwerpen. Zulke opdrachten werden normaal gesproken uitbesteed aan een reclamebureau, maar dat was kostbaar. De eerste folder die Du Plessis maakte, zag er volgens hem niet alleen goed uit, maar zorgde ook voor een flinke omzetstijging.
Daarna volgden meer folders en paginagrote advertenties. Huls richtte uiteindelijk zelfs een eigen intern reclamebureau in, compleet met donkere kamer. Voor de komst van de computer werden artikelen, onder andere serviezen, die in folders en advertenties kwamen nog gewoon met de hand getekend. Du Plessis genoot ervan.

De prijs van gedrevenheid
Maar de commerciële wereld kende ook een andere kant. Wekelijks moesten advertenties worden aangeleverd bij verschillende dag- en weekbladen in de Achterhoek en Liemers. Werkweken van rond de vijftig uur waren geen uitzondering. Plakmodellen gingen mee naar huis, zijn vrouw controleerde teksten en deadlines bleven zich aandienen.
“Mijn werk was ook mijn hobby”, zegt Du Plessis. Die gedrevenheid maakte het tegelijkertijd moeilijk om gas terug te nemen. Een dag minder werken betekende immers niet dat het werk verdween. Vakanties, weekenden en avonden stonden daardoor geregeld alsnog in het teken van Huls.
Zijn vrouw en ouders zeiden meer dan eens dat hij het rustiger aan moest doen. Toch ging hij door.
Tot het niet meer ging. Rond zijn 53ste kreeg Du Plessis een zware burn-out. Na bijna dertig jaar bij Huls adviseerde de huisarts hem dringend gas terug te nemen. Hij stopte abrupt met zijn reclamewerk. Een poging om later nog anderhalve dag per week terug te keren, bleek niet haalbaar.

Tekenen brengt rust terug
Juist tekenen bracht hem daarna rust. Hij begon met portretten en historische stads- en dorpsgezichten en ontwikkelde op de computer een eigen tekenstijl.

Voor zijn historische totaalcomposities gebruikt Du Plessis honderden oude foto’s, ansichtkaarten en andere bronnen. “Eén historische foto laat vaak maar een klein gedeelte van een gebouw of straat zien. Ik combineer daarom verschillende beelden en breng die met behulp van perspectieflijnen samen tot één doorlopend stadsbeeld.”
Eerst ontstaat een nauwkeurige digitale schets. Daarna tekent hij gebouwen en straatdelen laag voor laag in de juiste verhoudingen in. Vervolgens worden schaduwen, materialen en kleine details toegevoegd. Zo ontstaat uiteindelijk geen kopie van één foto, maar een reconstructie van hoe een plek er vroeger uitzag.

Een van de tekeningen waarop hij bijzonder trots is, toont de IJsselkade: een compleet stadsbeeld van de oude brug tot aan de molen. De tekening hangt ingelijst bij hem thuis. “En die zeilboot”, zegt hij terwijl-ie ernaar wijst, “die vaart juist langs op die plek omdat ik niet precies wist hoe de ramen er uitzagen van dat gebouw”, legt Du Plessis uit. Opgelost!

Boek voor vijftig jaar Deutekom
Du Plessis legde zijn historische kennis ondertussen ook vast op verschillende websites over onder meer Doetinchem, Ulft, Gendringen en Gaanderen. Voor de website 800 jaar Bestuurlijk Doetinchem verwerkte hij een grote hoeveelheid historisch materiaal. Ook publiceerde hij verhalen in De Kronyck, het tijdschrift van Historische Vereniging Deutekom.

Zijn tekeningen bleven uiteindelijk evenmin alleen digitaal bestaan. Hij verzamelde zijn werk van het historisch ei van Doetinchem in een in een groot boek. “Aanvankelijk telde dat ongeveer 54 pagina’s. Toen Gerry Arendsen Doetinchems Verleden onder ogen kreeg ontstond het idee het boek cadeau te doen aan de leden van Historische Vereniging Deutekom”, aldus Du Plessis, zelf ook al jaren lid van de vereniging.’. “Het bestuur zag dat ook zitten en inmiddels is het uitgegroeid tot ongeveer 75 pagina’s.”

Burgemeester Mark Boumans schreef een voorwoord. Daarin benadrukt hij het belang van het kennen en bewaren van de geschiedenis van Doetinchem.
Voor Du Plessis betekent het dat duizenden uren tekenen en speuren niet alleen op een beeldscherm blijven bestaan. De techniek veranderde in de loop van zijn leven flink: van potlood, plakmodel en donkere kamer naar de computer.
De behoefte om iets te maken bleef echter precies hetzelfde. “En ik ben nog lang niet van plan om te stoppen.”