‘Binnendoor’. Herinvoering grenscontroles stap terug in de tijd

STOKKUM – Open Grensland/ Offenes Grenzland is een project waaraan diverse media aan weerszijden van de Nederlands-Duitse grens meedoen. Waaronder Achterhoek Nieuws. Het was nog maar net van start gegaan of vanuit het Bundesministerium in Berlijn kwamen berichten dat het langs de randen van het land weer paspoorten wilde gaan controleren. In september werd dat een feit. Vandaag, 9 december, gaat Nederland die stap terug in de tijd ook zetten. Gesloten Grensland/ Geschlossenes Grenzland.

Door Sander Grootendorst

De aanleiding voor de maatregelen is in de media breed uitgemeten. Ze zijn bedoeld tegen illegale migratie. Of ze effect zullen hebben, wordt door deskundigen betwijfeld.

In 1995 werden de Verdragen van Schengen van kracht: invoering van vrij Europees handelsverkeer. De grenzen gingen open en smokkelaars werden plotsklaps brodeloos. Eeuwenlang hadden ze hun snode gang kunnen gaan. Dichte grenzen werken averechts.

Van de zomer las ik het nieuwe, postuum uitgegeven boek De handige praters, geschreven door Chris te Winkel (1942-2021). Hij groeide op in Winterswijk en in die omgeving speelt deze ‘pastorale detective’ uit 1968 zich af. De auteur laat zijn hoofdpersonen de grens diverse keren overschrijden, in letterlijke en figuurlijke zin. Een geliefd café bevindt zich net aan de Duitse kant. Officieel waren er grenscontroles, maar niet één dronkaard werd aangehouden, althans niet in dit boek. En dat zal best conform de werkelijkheid zijn. Kan me herinneren dat wij vroeger bij Stokkum vanuit Montferland binnendoor naar Hoch-Elten fietsten. Niet dat we iets te verbergen hadden, het was gewoon de kortste weg. Gecontroleerd zijn we nooit.

De Euregio’s plaatsen kanttekeningen bij de maatregelen uit Berlijn en Den Haag. Euregio’s zijn samenwerkingsverbanden tussen gemeenten langs Europese binnengrenzen. Paspoortcontroles zijn niet des Euregio’s. Alleen al economisch gezien: transportverkeer verliest kostbare tijd, elke minuut is er één. Er werken nogal wat Achterhoekers en Münsterlanders over de grens, of ze moeten voor hun baan vaak in het buurland zijn. Hopelijk valt de schade in de praktijk mee.
Los daarvan gaat van de maatregel hoe dan ook een negatieve symboolfunctie uit. Euregio’s hebben juist een positieve uitstraling.
Zelf werd ik nog niet aan een pascontrole onderworpen, de Duitse politie kampt net als de Nederlandse met een enorm personeelstekort. De minister beaamde dat, ze wist het natuurlijk ook al van tevoren, dus je zou zeggen: waarom al die rompslomp? Lijkt verdacht veel op symboolpolitiek, concludeert Joris Bengevoord, burgemeester van Winterswijk.
‘Binnendoor’ blijft altijd mogelijk. Ik hoor niet tot de doelgroep – sta niet te boek als migrant –, maar zou er eentje in de kofferbak kunnen meesmokkelen.

Mijn moeder was een migrant, ze kwam van Java. We maakten als Liemers gezin graag tripjes naar Emmerich en Kleef. Aan haar zoon zie je dat ‘Indische’ niet af. Zou zij er nu uitgepikt worden?
Bij Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers loopt momenteel een interessant project over migratie. Daar komt ongetwijfeld uit dat velen van ‘ons’ genealogisch verbonden zijn met ‘ihnen’. Dat we overal en nergens vandaan komen. Dat we uiteindelijk allemaal migranten zijn.