Na 80 jaar bevrijding krijgt Dinxperlo een Namenmonument

DINXPERLO – Voor de burgerslachtoffers uit Dinxperlo en De Heurne en de militairen van de 51ste Highland Division, die eind maart 1945 bij de bevrijding van Dinxperlo zijn gesneuveld, komt een namenmonument. Een prachtig uitgevoerd glazen ontwerp, geplaatst in een framewerk, wordt voorzien van de naam, leeftijd, sterfdatum en plaats van overlijden van de oorlogsslachtoffers. De namen van Joodse inwoners van Dinxperlo, die zijn weggevoerd en vermoord in de vernietigingskampen, staan ook op het monument, maar worden niet apart vermeld. Het namenmonument wordt geplaatst voor de Dorpskerk in het centrum.

Door Iris Jansen

Stichting Stolpersteine Dinxperlo is één van de initiatiefnemers. Bert Wesseloo, penningmeester van de stichting geeft aan: “Het ontwerp past heel mooi bij het nieuwe centrumplan. En eindelijk, 80 jaar na de bevrijding, worden de namen genoemd op een monument. Voor de gestorvenen, familieleden en nabestaanden een plek van erkenning en herdenking.”
Vijf partijen hebben zich sterk gemaakt voor het realiseren van het namenmonument; de stichting Stolpersteine, Stichting Historisch Dinxperlo, Collectie Westendorp, de Protestantse gemeente Dinxperlo en VVNF (Vereniging Viering Nationale Feest- en gedenkdagen). Alle namen van de 86 omgekomen burgers en dertig gesneuvelde militairen, van de 51ste Highland Division, worden op het namenmonument vermeld. Bert: “We hebben het ontwerp van het namenmonument voor Dinxperlo naar het voorbeeld van een monument uit Gouda ‘geleend’. Daar hangen glazen monumenten met namen aan het oude stadhuis in het centrum ter herinnering aan de vele slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Robert Milojevic, van tekenbureau Milo, heeft het ontwerp voor Dinxperlo gemaakt.” Arjan Bruggink (VVNF), vult aan: “Het is een sterk degelijk monument, maar met een tijdloze uitstraling. Van een afstand kijk je er door heen en zijn de bakstenen van de kerk zichtbaar, maar van dichtbij kun je de tekst lezen. De kerk wilde het niet aan de muur hebben hangen van de historische kerk, wat begrijpelijk is en het komt nu voor de kerk te staan achter het zandstenen monument. Het is ook goed toegankelijk voor mensen met een kinderwagen, rollator of in een rolstoel.”
Waarom dit namenmonument? Bert: “Vijf jaar geleden, bij 75 jaar bevrijding, zijn er borden geplaatst bij graven van oorlogsslachtoffers in de gemeente Aalten, er is een route uitgezet langs deze graven en een algemeen informatiebord op de begraafplaatsen gerealiseerd. Familieleden, nabestaanden en belangstellenden voor de lokale geschiedenis reageerden hier zeer positief op. Burgerslachtoffers uit Dinxperlo en De Heurne kregen eindelijk erkenning! Dit bracht ons als Stichting Stolpersteine en Bertie Bussink, toenmalig voorzitter van Stichting Historisch Dinxperlo, op het idee om in het hart van Dinxperlo een namenmonument te realiseren, een eerbetoon aan onschuldige mensen die zijn omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog, en aan de Engelse en Schotse militairen die sneuvelden tijdens de bevrijding van Dinxperlo en De Heurne.”
Mark Westendorp: “Eind maart 1945 is er rondom Dinxperlo en De Heurne heel hard gevochten voor onze vrijheid, veel mensen weten dat niet. Maar liefst 37.000 granaten zijn in het grensdorp ontploft, het hart van Dinxperlo was eruit geslagen… Dinxperlo was de poort naar de bevrijding van Nederland! Van daaruit trok de 51ste Highland Division verder naar onder andere Enschede. Militairen gaven hun leven voor de vrijheid van Dinxperlo en De Heurne. Dertig jonge kerels sneuvelden bij en rondom Dinxperlo, in de kracht van hun leven. Allen die in die periode hun leven verloren hebben, verdienen het dat hun namen nu eindelijk genoemd worden.”
Hoe zijn de initiatiefnemers te werk gegaan? Bert: “We hebben zo zorgvuldig mogelijk de namen van oorlogsslachtoffers uit Dinxperlo en De Heurne verzameld. Veel namen waren al bekend en enkele namen hadden we in de laatste vijf jaar toegevoegd. Alle namen zijn we één voor één nogmaals nagegaan door diverse archieven te raadplegen zoals Nationaal Archief, Gelders Archief, ECAL, Oorlogsgravenstichting, de literatuur vanuit Dinxperlo en met behulp van de Collectie Westendorp. Van alle slachtoffers hebben we de informatie vastgelegd in een eigen aangelegd archief. We hebben ook een streng kader moeten handhaven; we hebben met elkaar ervoor gekozen de namen te noemen van de slachtoffers die tussen 1940-1945 ingeschreven waren in de gemeente Dinxperlo en de namen van de gesneuvelde bevrijders van diverse regimenten die vochten onder de 51e Highland Divisie.”
Mark: ”Wat betreft de militairen, nemen we alle gesneuvelden mee die zijn vertrokken vanaf Isselburg tot de gehele bevrijding van Dinxperlo en De Heurne toe. Ook zwaargewonden die later aan de gevolgen zijn gestorven worden genoemd. De militairen vormen een aparte kolom op het monument. Alle namen komen in alfabetische volgorde op het namenmonument te staan.”
De initiatiefnemers hebben het idee voor het namenmonument met de gemeente besproken, nadat de Protestantse gemeente Dinxperlo alle medewerking wilde verlenen aan het realiseren van het namenmonument. “Burgemeester Anton Stapelkamp vond het een heel goed idee. Maar omdat er meer monumenten bij de Dorpskerk staan, zei hij dat er dan wel iets verplaatst moet worden, anders wordt het teveel, naar zijn mening.” Arjan Bruggink legt uit: “We hebben natuurlijk het zandstenen monument, onthuld in de jaren ‘50, in de jaren ‘90 is een bronzen naambord met namen van de bevrijders geplaatst, de RVS lessenaar werd onthuld in 2010, waarna er in 2019 nog een roestvrijstalen aanvullend bord is gerealiseerd. Dat was allemaal wat veel. We hebben overlegd en besloten de lessenaar naar de Brüggenhütte te verplaatsen, dit was oorspronkelijk ook het plan en is eigenlijk ook de juiste bestemming. De bronzen plaat blijft hangen aan de toren. Verder hebben we alle medewerking gekregen, van zowel de gemeente Aalten als van de uitvoerders van de firma Dusseldorp, die belast zijn met het realiseren van het centrumplan. Daar zijn we natuurlijk heel erg blij mee!”
De oorlogsslachtoffers die op het namenmonument worden genoemd zijn onder andere gestorven door bommen en granaatbeschietingen, tijdens de gehate ‘Arbeitseinsatz’ of in vernietigingskampen vermoord. Achter elke naam schuilt een dramatische gebeurtenis. Op de website van Stichting Stolpersteine Dinxperlo, staan niet alleen de joodse slachtoffers vermeld, maar ook de namen van de slachtoffers van de bombardementen, beschietingen en ‘Arbeitseinsatz’.Van iedereen is geprobeerd een verhaal en een foto te plaatsen. De website wordt nog steeds voorzien van nieuwe informatie.
Het streven is om het namenmonument op 4 mei te onthullen tijdens de Dodenherdenking.

www.stolpersteinedinxperlo.nl