Expositie ‘Drinkbare Berkel’ geopend

LOCHEM – De rivier de Berkel is meer dan zomaar een stroompje tussen Billerbeck en Zutphen. Ze vormt al eeuwenlang het hart van haar stroomgebied en beïnvloedt aldus het sociale, culturele en economische leven eromheen. Maar belangrijker nog, zij bestaat uit puur water, een onmisbaar element voor en in het bestaan van de mens. Idealiter zouden we het Berkelwater dus moeten kunnen drinken. Dat thema staat dan ook centraal in de expositie ‘Drinkbare Berkel’ die zaterdag in de BIC in Lochem werd geopend.

Door Rob Weeber

In mei 2024 vroegen Anne Leeflang en Li An Phoa al aandacht voor de rivier en haar waterkwaliteit door hun wandeling langs de gehele Berkel. Doel was samen met omwonenden en andere belangstellenden een nieuw denkkader te creëren met betrekking tot de betekenis van drinkbaar rivierwater. Een gemêleerd gezelschap vergezelde toen de beide dames gedurende hun tocht, waaronder het waterschap, natuurliefhebbers, boeren, bewoners, kunstenaars bedrijven, vissers, schippers, zwemmers en schoolklassen.

Berkelmascotte
Inmiddels is er een echte ‘Berkelfamilie’ ontstaan, een soort burgerinitiatief, met leden aan weerszijden van de grens. Daaronder bevinden zich ook veel kunstenaars voor wie de rivier een onuitputtelijke bron van inspiratie is. Vijftien ervan hebben werk ingestuurd voor de expositie ‘Drinkbare Berkel’. Een ervan is wildkruidenvrouw en illustrator Tanja Hilgers. Naast haar opgestelde verklaring met ‘Eenentwintig inspirerende acties voor een Drinkbare Berkel’, ontwierp ze ook de Berkelmascotte, genaamd ‘Berkeljuffer’. Het voorkomen van waterjuffers namelijk, zoals de Kokerjuffer, is een goede graadmeter voor de waterkwaliteit.

Stroming als ‘overgang’
Kunstenares Jolande Leeflang gaf uitleg bij haar drieluik van de Berkel ‘De Berkel vroeger, nu en …in de toekomst’. Het rode schilderij geeft de watervervuiling als gevolg van de textielindustrie weer. Het zwarte schilderij vormt de overgangssituatie en het groene schilderij is de gewenste waterkwaliteit. Mooi is ook de spirituele verklaring bij de foto’s van fotografe Repke Klokke. Zij fotografeerde drie zwemmende dames in het Berkelwater en gaf het de titel ‘Walrussen, zwemmers in de Berkel’. Naar eigen zeggen kreeg stromend water na de dood van een goede vriendin een geheel andere betekenis: de stroming als overgang naar de overkant. Alles ontstaat en komt samen in een stromende rivier, zo ook vrouwelijke energie van de zwemmers.

Berkelkaart
Aandacht is er ook voor de jongste kunstenaars. Onder leiding van onder meer kunstenares Jessica de Boer maakten de leerlingen van groep 5 en 6 van de Julianaschool in Almen schilderijtjes van het onderwaterleven in de Berkel. Catalina Rey, (landschaps-)architect, ontwierp de kaart ‘Onze Berkel in kaart’. Het is een kaart met ‘fluisteringen en verhalen van de Berkelrivier’ die ‘de intieme relatie tussen de rivier en de mens weergeeft’ en tegelijk aandacht vraagt voor de toekomst van de rivier.

De expositie ‘Brinkbare Berkel’ is geopend van 10 januari tot 1 maart bij BIC Lochem, Noorderwal 17 in Lochem. De zaal is ieder zaterdag geopende van 10.00 tot 13.00 uur en ieder zondag van 14.00 tot 17.00 uur. Na Lochem zal de expositie doorreizen naar Gescher (D) en Almen.