Drugsafval, labs en zwijgen: probleem speelt ook in Oude IJsselstreek

OUDE IJSSELSTREEK - Een sloot vol lekkende vaten in Sinderen begin 2024, een drugslab in een boerderij in Gendringen in 2025 en saneringen die maanden duren. Vorige week schreef journalist Guus Helle al over de tientallen drugslabs die de afgelopen jaren in de Achterhoek zijn aangetroffen. Wat zichtbaar wordt, is slechts een deel van een groter probleem. Drugscriminaliteit speelt ook in de Oude IJsselstreek, vaak dichterbij dan gedacht.

Door Meindert Bussink

Langs de Wissinklaan in Sinderen liggen op woensdagavond 3 januari 2024 zeventig vaten in de sloot. Twee lekken. Een onbekende vloeistof trekt de berm in. Een passant slaat alarm, de politie sluit de weg af. Wat er precies in de vaten zit, moet nog blijken. Maar dat het om drugsafval gaat, lijkt al snel duidelijk. Het is geen op zichzelf staand incident.

Van vondst naar gevolg
In de Oude IJsselstreek en de rest van de Achterhoek worden met enige regelmaat drugsdumpingen aangetroffen. In het voorjaar van 2023 werd in natuurgebied het Zwarte Veen bij Varsseveld al drugsafval gevonden. De schade daarvan is nog altijd zichtbaar.

Ook op andere plekken in de regio werd in 2023 bodemverontreiniging vastgesteld. In september 2024 startten saneringswerkzaamheden op meerdere locaties in de Oude IJsselstreek en Aalten, waarbij vervuilde grond moest worden afgegraven en afgevoerd.

Wat begint met een paar vaten in een sloot, eindigt vaak in langdurige en kostbare sanering.

Een probleem dat erkend wordt
Ook de gemeente Oude IJsselstreek ziet die ontwikkeling. “We herkennen dat er drugscriminaliteit is,” laat een woordvoerder weten. “We hebben de afgelopen jaren enkele dumpingen van drugsafval gehad. Ook zijn drugslabs en hennepkwekerijen ontmanteld.”

Volgens de gemeente kan het buitengebied een rol spelen. “De regio is mogelijk aantrekkelijk omdat we een uitgestrekt buitengebied hebben.”

Die analyse sluit aan bij onderzoek van Edward van der Torre, dat in 2025 werd gepresenteerd en waarin de kwetsbaarheid van de Achterhoek voor ondermijning wordt beschreven.

Wat er achter schuilgaat
Volgens toezichthouder Nico Wierenga zijn de zichtbare gevallen slechts een deel van het geheel. Sinds 2018 hielp de omgevingsdienst bij het opruimen van twintig drugslabs in de Achterhoek.

“Voor elk lab dat je vindt, zijn er drie tot vijf die niet gevonden worden,” zei hij tijdens een presentatie in april 2026.

De omstandigheden in die labs zijn vaak gevaarlijk: kleine ruimtes vol jerrycans, ketels en chemische stoffen. Explosies, brand en giftige dampen zijn reële risico’s. Afvalstoffen verdwijnen geregeld in het riool, op het land of in de natuur.

Onder de neus van bewoners
Tegelijkertijd speelt drugscriminaliteit zich vaak af zonder dat mensen het doorhebben. Volgens Paul Entken gebeurt het steeds vaker “onder de neus van mensen”, zo stelde hij in een interview in april 2026.

Minder ontdekte labs betekenen niet per se minder criminaliteit, maar kunnen ook wijzen op verschuiving of betere verhulling.

De menselijke kant
In een leegstaande boerderij aan de Omsteg in Gendringen trof de politie op 18 februari 2025 een groot drugslab aan. In de rechtszaak die daarop volgde, in januari 2026, beriep een verdachte zich op zijn zwijgrecht. “Ik wil geen andere mensen boos maken,” verklaarde hij.

Volgens justitie ging het om een lab van de zwaarste categorie, met grote hoeveelheden chemicaliën en gevaarlijke situaties. De verdachte sprak over schulden en de hoop om zijn leven na detentie opnieuw op te bouwen.

Bewoners: bewust, maar op afstand
Niet iedereen ervaart drugscriminaliteit als een direct probleem. Een bewoner uit het buitengebied van Sinderen zegt dat hij zijn leegstaande schuren bewust heeft gesloopt, mede om misbruik te voorkomen.

Tegelijkertijd ziet hij melden niet direct als zijn taak. “Wat heb ik eraan als ik iets verdachts zou melden? Er zijn dingen die ik erger vind, zoals inbraken of kwetsbare mensen die worden uitgebuit.”

Die houding laat zien hoe complex het probleem is: er is bewustzijn, maar ook afstand.

Beleid in ontwikkeling
De gemeente zegt te werken aan een nieuw preventie- en handhavingsplan voor alcohol- en middelengebruik, dat naar verwachting in 2026 verder vorm krijgt. Daarbij wordt samengewerkt met verslavingszorg, jongerenwerk en politie.

Hoe groot het effect daarvan zal zijn, moet nog blijken.

Wie betaalt de rekening?
De gevolgen van drugscriminaliteit zijn niet alleen zichtbaar in de natuur, maar ook in de kosten. Die komen regelmatig terecht bij gemeenten, en indirect bij de samenleving.

“We kijken bij elke situatie hoe we ondernemers en inwoners kunnen ondersteunen. Vanaf 1 februari 2026 wordt de financiële ondersteuning voor het opruimen van drugsafval geregeld via een Decentralisatie-uitkering (DU). Deze uitkering is specifiek bedoeld voor opruimkosten van chemisch drugsafval. Gemeenten kunnen meldingen voor opruimkosten indienen bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het Rijk keert aan het einde van het jaar, op basis van een verdeelsleutel, een vergoeding uit. Ondernemers, inwoners en organisaties kunnen bij de gemeente terecht om het chemische drugsafval op te laten ruimen. De gemeente meldt deze kosten dan bij de VNG. Daarnaast voegt de gemeente zich, als ze slachtoffer is, indien mogelijk, bij een strafzaak om eventuele schade te verhalen op de dader. De schade wordt dan meegenomen in de strafzaak. Een onderdeel van de veroordeling kan dan zijn dat kosten moeten worden terugbetaald door de dader,” aldus een woordvoerder van de gemeente.”

Achter de afgesloten wegen, afgegraven grond en ontmantelde labs zit een probleem dat zich niet eenvoudig laat oplossen. Het speelt zich af in schuren, op erven en soms midden in woonwijken. Vaak buiten het zicht, maar met gevolgen die uiteindelijk wel degelijk zichtbaar worden in de omgeving.