Anke: ‘Door mijn verhaal blijft Enzo op een andere manier aanwezig’

DIDAM – Het is inmiddels drie jaar geleden dat het leven van Anke ten Broeke en haar man Leonardo volledig op zijn kop kwam te staan. Hun zoontje Enzo, werd in de zomer van 2023 plotseling ernstig ziek. Twee maanden later overleed hij, bijna twee jaar oud. In haar boek Enzo, onze dappere strijder tegen hartfalen beschrijft Anke de periode van ziekte, hoop en wanhoop, maar ook het leven daarna. “Door het boek is Enzo ondanks zijn overlijden nog altijd aanwezig.”

Door Karin van der Velden

In de zomer van 2023 begon Anke met schrijven. “We waren op vakantie en Enzo werd ziek. Ik had behoefte om mensen om ons heen op de hoogte te houden. Daarom begon ik updates te schrijven en die via een besloten Instagramaccount te delen. Dat gaf me enorm veel rust en ademruimte in een hele hectische en heftige periode.”

In februari 2023 leek het gaatje in zijn hart juist dicht te groeien. De controles werden daarom pas over een jaar gepland. Enzo had nergens last van en het ging goed. Tot eind juli, tijdens de vakantie. “Ik wist meteen dat er iets mis was met zijn hart. Ondanks dat de dokter zei dat het goed ging.”

Het gezin ging terug naar huis. Via de huisarts kwamen ze in het Slingeland Ziekenhuis terecht. Daar begon een periode die Anke omschrijft als een rollercoaster. Na vier dagen werd Enzo overgebracht naar het Radboudumc in Nijmegen. “Daar hoorden we meteen dat het heel spannend was. Zijn pompfunctie was nog elf procent. Hij was echt heel ziek.”

Na een periode in Nijmegen werd Enzo op 11 september met een speciale ambulance naar het Erasmus MC in Rotterdam gebracht. Zijn nierfunctie ging achteruit en zijn bloeddruk bleef dalen.

“Wij zijn allebei nuchter, hoopvol en positief. Rotterdam was onze laatste hoop. In de nacht van 26 op 27 september werd Anke gebeld door een verpleegkundige, dat Enzo achteruit ging. Toen we in het ziekenhuis aankwamen, zagen we meteen dat het niet goed ging. Op 28 september overleed hij.

Alles opnieuw beleven
Na het overlijden van Enzo zei Leo: misschien moet je een boek schrijven. Anke besloot het te doen. Ze dook opnieuw in haar dagboeken, het appverkeer met haar moeder en de medische dossiers. “Dat was heftig. Je leest alles opnieuw en beleeft het opnieuw. Het gaf me ook inzicht in wat er allemaal was gebeurd.”

Het boek is bewust geschreven in de tegenwoordige tijd. “Ik wil dat mensen echt worden meegenomen in het verhaal. Ik stel me daarin heel kwetsbaar op. Er staan heel veel foto’s van Enzo en ons gezin in.”

Het boek begint bij het leven en ziek worden van Enzo en eindigt bij zijn overlijden en de periode van rouw. Voor Anke is het bovenal een eerbetoon. “Mensen mogen weten hoe het is om een ziek kind te hebben en hoe je daarna verder moet met zo’n groot verlies. Iedereen kan er iets uit halen. Voor mij is het fijn dat ik actief met Enzo bezig mag zijn. Door dit boek blijft hij op een andere manier aanwezig.”

Dat verder leven met het verlies van een kind is een belangrijk onderdeel van haar verhaal. “In het begin dacht ik: zet mij maar op de bank en ik kom er nooit meer vanaf. Je leven maakt zo’n enorme draai. Enzo blijft onderdeel van ons leven, ook al is hij niet meer fysiek hier.”

Op 5 november zou Enzo twee jaar zijn geworden. Zijn uitvaart was op 5 oktober. Inmiddels is er dochter Hanna, die vijftien maanden oud is. De keuze om een tweede kindje te krijgen, hebben Anke en Leo bewust gemaakt, ze misten het om voor een kindje te kunnen zorgen. “We hebben het iedere dag over Enzo. Iedereen rouwt op zijn eigen manier. Er is geen goed of fout. Je moet vooral doen wat voor jou goed voelt.”

Verdriet en geluk naast elkaar
Genieten is weer mogelijk, vertelt Anke. “In het begin voel je je daar soms schuldig over. Inmiddels durf ik te zeggen dat het leven met het verlies van een kind weer mooi kan zijn. We mogen weer genieten, ondanks het verdriet dat je met je meedraagt.”

Inmiddels durf ik te zeggen dat het leven met het verlies van een kind weer mooi kan zijn

Een vakantie naar Italië maakte dat heel duidelijk. “Het klopt niet dat Enzo er niet bij is. Dat blijft vreemd. Tegelijkertijd is er de extra alertheid als Hanna ziek is. Je bent toch sneller bezorgd. We weten niet waarom dit bij Enzo is gebeurd. Het was gewoon ontzettend veel pech. We proberen daar niet voortdurend mee bezig te zijn.”

Anke wil vooral dat mensen weten dat ze iemand die een kind heeft verloren niet moeten vermijden. “Het er niet over hebben is erger dan misschien de verkeerde dingen zeggen. Je weet dat iemand het nooit verkeerd bedoelt.”

Kort na het overlijden durfde ze nauwelijks boodschappen te doen. “Ik vroeg me steeds af: weet iemand het? Een keer zag ik in de supermarkt iemand een ander gangpad inlopen. Dat deed ontzettend pijn. Misschien was diegene bang om mij verdrietig te maken. Een hand op mijn schouder, een knipoog of gewoon laten merken dat iemand wist wat er was gebeurd, deed mij juist heel goed.”

Van verdriet naar betekenis
Anke probeert haar ervaringen inmiddels in te zetten voor anderen. Via haar website ankedeelt.nl wil ze haar verhaal extra betekenis geven. Ze sprak onder meer tijdens zorgavonden van het Erasmus MC en Radboudumc en is inmiddels uitgenodigd voor een huisartsencongres.

Daarnaast geeft ze samen met kinderintensivist Marieke, die voor Enzo heeft gezorgd, college aan vijfdejaars geneeskundestudenten aan de Radboud Universiteit. “Marieke kan de zakelijke en medische kant belichten en ik de kant van de moeder. Ik vind het belangrijk dat artsen hun menselijke kant laten zien.”

Dat haar verhaal op die manier anderen kan helpen, betekent veel voor haar. “Het is mooi dat ik van betekenis kan zijn. En dat Enzo er op deze manier nog mag zijn.”

Anke is inmiddels maatje bij Rouwkost. “Niet om het verdriet van een ander bij me te dragen, maar om iemand te laten weten dat je niet alleen bent. En dat geldt net zo voor mezelf.”

‘Blijf Enzo noemen’
De boekpresentatie voor familie en genodigden vond plaats bij Jan&Jan. Op 11 september is er om 19.00 uur een publieke boekpresentatie bij Boek en Buro in Zevenaar. Daar waar de uitvaart plaatsvond. De boeken zijn inmiddels verkrijgbaar bij Primera in Didam, waar Jurgen en Peggy het verhaal van Anke en Enzo kennen. “Ik kwam daar met Enzo regelmatig in de winkel en we bouwden een band op. Op de dag van de uitvaart stonden zij buiten, net als de kaasboer en de bakker. Toen ik vroeg of het boek in de winkel mocht liggen, zeiden ze natuurlijk ja.”

De geboorte- en rouwkaart kregen een plek in het boek. Het is een illustratie van Enzo op een trekker – een verwijzing naar zijn vader Leo, die iets met trekkers heeft.

Anke hoopt vooral dat haar verhaal ervoor zorgt dat Enzo niet wordt vergeten. “Iedereen rouwt anders. Doe wat goed voelt. Praat erover. En ga iemand die een kind heeft verloren niet uit de weg. Want Enzo zal voor altijd onderdeel zijn van ons gezin. Alleen op een andere manier.”