Koning opent kasteel op vorstelijke wijze

‘s-Heerenberg – Afgelopen donderdag werd door Zijne Majesteit de Koning Willem-Alexander de allereerste munt geperst in de nieuwe Muntkamer van Huis Bergh. Met een soepele draaibeweging kreeg onder begeleiding van muntmeester Anton Frauenfelder de herdenkingsmunt vorm. Deze middeleeuwse handeling vormde het begin van de Koninklijke opening van het gerenoveerde kasteel. 

Honderden belangstellenden uit Montferland en ver daarbuiten stroomden toe bij het kasteel. Dankzij de dagenlange inzet van medewerkers en vrijwilligers lag het er majestueus bij. Langs de versierde oprijlaan hing een voelbare spanning. Klokslag half twee arriveerde de koning en liep hij onder begeleiding van de commissaris van de koning van Gelderland Daniel Wigbolders, de kamerheer van Gelderland Marcel Hielkema en de burgemeester van de gemeente Montferland Anne-Marie Fellinger richting het kasteel.

Door Marlous Velthausz

Schouder aan schouder
Het koninklijke bezoek werd afgetrapt met het slaan van de munt op eenhistorische slingerpers. ‘s-Heerenberg kent een rijke geschiedenis als muntoord, die teruggaat tot het jaar 1341 toen de heren van den Bergh het muntrecht verwierven. Dit keer mocht Anton Frauenfelder deze oude ambacht samen met de vorst uitvoeren. “Ook al duurde het maar heel even, het is een moment dat ik nooit meer zal vergeten”, blikt Frauenfelder terug. “Je staat daar schouder aan schouder met de koning in een eeuwenoud kasteel. Na een korte instructie en een ferme draai aan de slinger, mocht het resultaat er zijn: een tinnen munt met daarop de afbeelding van het symbolische ‘peerdeke’ en op de andere zijde de samengesmolten alliantiewapens van de heren van Bergh en van Nassau.

Zijne Majesteit de Koning Willem-Alexander toont trots de zojuist geperste herdenkingsmunt. Hij werd daarin begeleid door muntmeester Anton Frauenfelder (midden). Floris de Gelder (links), directeur algemene zaken van Huis Bergh, leidde de koning verder rond. Foto: Montferland Journaal. 

Na de geslaagde muntslag vervolgde het gezelschap zijn weg naar de nieuwe ingang bij de gewelvenkelder, waarna het rondgeleid werd door een groot deel van het monumentale pand. Een van de nieuwste aanwinsten van het kasteel werd aanschouwd. Een pentekening van beeldend kunstenaar Jan Rothuizen, van maar liefst 3 bij 7 meter, vertelt de verhalen van 800 jaar Huis Bergh. 

Thematafels
Tijdens zijn rondgang nam de koning uitgebreid de tijd om verhalen en vragen aan te horen. In een van de zalen ging hij langs vier speciaal ingerichte thematafels. Daar sprak hij met lokale ondernemers over de economische en maatschappelijke waarde van het kasteel voor de regio, terwijl vrijwilligers vertelden over hun onmisbare inzet achter de schermen. Aan de tafel van de kasteelmedewerkers kwamen de technische uitdagingen van het herstel aan bod. Ook de grensoverschrijdende banden kregen volop aandacht aan een tafel met Duitse gasten, onder wie de vorst van kasteel Anholt, Fürst zu Salm-Salm, en de Emmerikse burgemeester Claudia Lindlahr.  

De aanwezigheid van de koning sloot naadloos aan bij de eeuwenoude en nauwe verwevenheid van Huis Bergh met het Huis van Oranje-Nassau. Die koninklijke bloedband werd halverwege de zestiende eeuw gesmeed toen Maria van Nassau, de oudste zus van Willem van Oranje, in 1556 in het huwelijk trad met graaf Willem IV van den Bergh. Het slot in ’s-Heerenberg werd daarmee een cruciaal strategisch punt tijdens de roerige beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog. Door de eeuwen heen bleven de relaties tussen de heren Van den Bergh en de Oranjes intensief, met gedeelde belangen en machtsstrijden. Dit verklaart waarom een vorstelijk bezoek aan het kasteel tot op de dag van vandaag zoveel lading heeft. Ook kunstverzamelaar Jan Herman van Heek, die het vervallen complex in 1912 kocht en voor ondergang behoedde, legde in zijn herstelwerkzaamheden al de nadruk op het uitlichten van die vorstelijke historie. Met de huidige heropening trad koning Willem-Alexander niet alleen letterlijk in de voetsporen van zijn verre voorouders, maar onderstreepte hij ook dat dit monument nog altijd een belangrijk erfgoedvormt in de vaderlandse geschiedenis.

Sprekend schilderij
Het bezoek leverde eveneens bijzondere ontmoetingen op. Zo stond de 95-jarige Louise van Heek, echtgenote van wijlen Goderd van Heek, samen met haar dochter Astrid oog in oog met de vorst. Mevrouw Van Heek is een van de drie laatste familieleden die Jan Herman van Heek in levende lijve heeft meegemaakt. Echter kon de koning door middel van moderne techniek toch nog een soort van contact hebben met een pratend schilderij van Jan Herman van Heek, waarbij zijn originele stem is gebruikt.

 Als eervol slotstuk van het bezoek verzamelde het gezelschap zich op de historische binnenplaats, waar het aloude St. Antoniusgilde klaarstond voor een traditioneel eerbetoon. Onder strakke trommelslagen bracht het gilde een indrukwekkende vendelhulde aan de vorst. Het hoogtepunt van deze eeuwenoude ceremonie vond plaats toen het gildevaandel zorgvuldig op de klinkers werd uitgespreid, waarna Koning Willem-Alexander volgens traditie over het doek wandelde. Dit bijzondere ritueel staat symbool voor diepe trouw en respect tussen het gilde en het staatshoofd. Hierna vertrok de koning weer huiswaarts en kon Huis Bergh als ‘officieel heropend’bestempeld worden.

Reddingsoperatie geslaagd
Dat de deuren van het kasteel nu weer wijd openstaan voor het grote publiek, is het resultaat van een gigantische klus. Sinds 2023 is er achter de coulissen met man en macht gewerkt om het monumentale bouwwerk te behouden voor de toekomst. De fundering dreigde namelijk op verschillende punten weg te zakken. Naast het technische herstel werd ook het museumgedeelte volledig heringericht. Bezoekers worden vanaf nu ontvangen in moderne zalen en kunnen via een audiotour het kasteel verkennen.

Jacqueline Wissink blikt opgelucht terug op heropening: “Het was een prachtig gezicht om de koning hier te zien lopen en de bewondering in zijn ogen te zien, het was voor het hele team de kroon op het werk. Het kasteel staat weer rotsvast op zijn benen en is klaar voor de komende honderd jaar.”