Middeleeuwse fundamenten blootgelegd op flexhuislocatie Zeskamp

Ulft – Op het groene terrein tegenover de Zeskamp is de afgelopen weken archeologisch onderzoek verricht door een gespecialiseerd bureau. Na de afgraving zijn daar in de bodem in ieder geval fundamenten aangetroffen van nog ‘jonge’ bebouwing. Maar, nog veel interessanter, ook van eeuwenoude datering. De bodemverkenning werd uitgevoerd vanwege de bouwplannen voor dat gebied. De gemeente heeft die plek bestempeld als één van de locaties in Oude IJsselstreek waar een aantal flexwoningen, oftewel uuthuuskes geplaatst kunnen worden. Omwonenden hebben daar nog altijd bezwaren tegen.

Door Reinier Kroesen

Sinds het najaar 2021 spelen al de plannen voor de bouw van aanvankelijk honderd flexwoningen, verspreid over de diverse kernen in gemeente Oude IJsselstreek. Het voornemen is om die houten prefabwoningen maximaal vijftien jaar op dezelfde plek te laten staan, om ze daarna naar een andere locatie te verhuizen, voor nog eens die periode. Na het bekend worden van dit plan werd gelijk al veel protest aangetekend, ook wat betreft locatie Zeskamp. Sommige locaties werden teruggetrokken, voor andere plekken is het een slepend verhaal geworden. Het beoogde aantal te bouwen flexwoningen is inmiddels ongeveer gehalveerd.

Bezwaren
Het parkje aan de Zeskamp werd in 1975 door de Heidemij aangelegd. Een groene bufferzone en ontmoetingsruimte tussen industrie- en woongebied, zo was de intentie. Omwonenden van die groene long maken al sinds de bekendmaking van de bouwplannen bezwaar. Verontruste burgers boden toenmalig burgemeester van Dijk een petitie aan met bijna duizend handtekeningen. Voornaamste argumenten waren de ontstane rijke flora en fauna, de berging van water en veronderstelde CO2 opname die het gebied voor rekening nam. Ook de oorspronkelijke intentie van het park zou geweld aan gedaan worden. Buurtbewoner Theo Erinkveld is regelmatig wezen kijken bij de afgraving afgelopen weken. Hij vertelt dat hij net als andere omwonenden nog steeds problemen heeft met deze locatiekeuze voor flexwoningen. “Onze oorspronkelijke bezwaren zijn nog steeds van kracht.” Hij heeft ondertussen al contact gehad met de oudheidkundige vereniging (OVGG). “De aangetroffen nog jonge fundamenten zijn volgens een OVGG-deskundige van het huis van ‘meester Geerts’, dat stond hier vroeger.”

Archeologisch onderzoek
De afgelopen twee weken werd een archeologisch onderzoek aan de Zeskamp uitgevoerd door RAAP. Een onafhankelijk onderzoeks- en adviesbureau voor archeologie, cultuurhistorie en erfgoedzorg. Regelmatig was daar onder meer Femke Heijting, projectleider/Senior KNA-archeoloog aanwezig. Desgevraagd geeft ze antwoord op het doel, de uitvoering en de uitkomsten van het onderzoek.

Femke vertelt dat het archeologisch onderzoek plaats vond in verband met de voorgenomen ontwikkeling van flexwoningen aldaar. Omdat daarbij de bodem wordt geroerd is vooraf archeologisch onderzoek noodzakelijk. “Als er sprake is van bouwplannen wordt het terrein niet direct volledig opgegraven door archeologen. Eerst wordt gekeken of de bodem nog wel intact is (wellicht is in het verleden al diep gegraven en is alles weg). Er is (in een eerder stadium) al een booronderzoek uitgevoerd. Daaruit bleek dat de bodem inderdaad intact is. In die boringen zijn al enkele scherven gevonden.”

Werkwijze
“Een intacte bodem, betekent niet altijd dat er archeologie zit”, geeft Femke aan. “Er is daarom in 2025 eerst een verkennend proefsleuvenonderzoek uitgevoerd. Toen werd een sleuf gegraven van 4 bij 25 m. Uit dit onderzoek bleek dat er inderdaad veel sporen aanwezig zijn en dat deze archeologische waarden bedreigd worden door de nieuwbouwplannen. Om de archeologische informatie veilig te stellen, nu dus deze opgraving. Wij leggen alles vrij, documenteren alles, lichten de vondsten uit de grond en interpreteren de sporen en wat we aantroffen, om zo een beeld te vormen van wat er hier in het verleden is gebeurd.”

Bevindingen
“We hebben bakstenen funderingen gevonden die waarschijnlijk uit 19e eeuw en later dateren. Deze hoorden vermoedelijk bij een boerderij die in de jaren zestig van de twintigste eeuw is gesloopt. Rond de funderingen zijn oudere sporen aangetroffen: kuilen en paalkuilen die gegraven zijn in de middeleeuwen. In de kuilen stonden houten palen die samen een middeleeuwse boerderij vormden. Een exacte datering is nog niet te geven, omdat we onze vondsten nog moeten uitwerken. Op basis van enkele scherven denk ik dat de boerderij uit de 10e tot 14e eeuw moet dateren. Een iets oudere datering is niet uit te sluiten Deze boerderij stond inderdaad op een erf. We kunnen dus stellen dat dit terrein al eeuwenlang bewoond is geweest.”

Vervolg
“Na afronding van de opgraving is alles van archeologische waarde uit de bodem gehaald en is geen vervolgonderzoek op deze locatie meer nodig,” aldus de conclusie van Femke. Er ligt dan nog wel werk voor ons als archeologen. Alle vondsten zullen worden gewassen en gedetermineerd. Die zullen ons helpen om alle sporen goed te kunnen dateren en wellicht geven ze ook inzichten in wat er op het terrein is gebeurd. Welke dieren er leefden en welke ambachten er werden beoefend.”

Woningen kunnen worden geplaatst
Volgens de gemeente Oude IJsselstreek was het archeologisch vervolgonderzoek nodig vanwege sporen die bij eerder onderzoek waren aangetroffen. Nu het veldonderzoek is  afgerond en verder archeologisch onderzoek niet nodig is, hebben de vondsten geen gevolgen voor de geplande situering van de zes flexwoningen. De gemeente verwacht dat de woningen de komende weken worden geplaatst. Daarna worden de locaties woonrijp gemaakt en de woningen aangesloten. De definitieve resultaten van het archeologisch onderzoek worden na afronding van het rapport gedeeld via het platform Onze Oude IJsselstreek. Op de vragen wat de oorzaken zijn van de vertraging sinds de eerste plannen in 2022 en of de vertraging en aanvullende onderzoeken tot extra kosten hebben geleid, heeft de gemeente nog niet geantwoord.