Honderd jaar Kunst na Arbeid: muzikale families in Zeddam

ZEDDAM – Harmonie Kunst na Arbeid (KnA) uit Zeddam bestaat dit jaar honderd jaar. Een bijzondere mijlpaal voor een vereniging die diepgeworteld is in het dorp. Op 26 januari 1926 werd KnA opgericht door Hent Derksen en Gerrit Bisselink, op verzoek van pastoor Meijer. Derksen was de eerste voorzitter en Bisselink de eerste dirigent. Precies een eeuw later vertellen Nol Bisselink (91), zoon van de oprichter en al tachtig jaar lid, en Marien Derksen, de huidige voorzitter en kleinzoon van medeoprichter Hent Derksen, over de begintijd, de veranderingen en de toekomst van de harmonie.

Door Karin van der Velden

“Het was allemaal familie,” zegt Nol Bisselink trots. “Zeventien leden in de beginperiode, bijna allemaal ooms, tantes, broers en zussen.” De namen vliegen nog zo over tafel. Die familiebanden zijn geen toeval. “Mijn opa was getrouwd met een zus van Nols vader,” vertelt Marien Derksen. “De families Bisselink en Derksen zijn al lang met elkaar verweven, en dat zie je nu nog steeds terug in de vereniging.”

De eerste dirigent, Gerrit Bisselink, was volgens zijn zoon geen man van grote woorden. “Hij zei nooit zoveel,” herinnert Nol zich. “Maar hij deed het wel. Vijfendertig jaar lang was hij dirigent, zonder opleiding en zonder beloning. Geen cent kreeg hij ervoor.” Naast KnA was Gerrit Bisselink ook dirigent van kerkkoren in Azewijn en Zeddam en richtte hij het kerkkoor in Braamt op. Zowel Gerrit Bisselink als Hent Derksen werden later zowel Koninklijk als Pauselijk onderscheiden.

Hent Derksen was veertig jaar voorzitter en stond bekend als een echte verenigingsman. “Als iemand niet op de repetitie kwam,” vertelt Nol, “stapte Hent gewoon op de fiets om de mensen op te halen.” Hij was daarnaast actief in de lokale politiek als raadslid, wethouder en zelfs locoburgemeester. “Nooit wat geleerd,” zei Nol met een knipoog, “maar hij kon praten als Brugman.”

De harmonie kende hoogte- en dieptepunten. Zo kwam er 35 jaar na de oprichting een dirigent uit Gaanderen. “Hij was streng, heel schools,” vertelt Nol. “We hadden houten lessenaars. Als je een ‘mol’ vergat, prikte hij die de volgende week op je lessenaar.” Het ledenaantal liep terug van 45 naar 15. “De nadruk lag te veel op prestatie,” vult Marien aan. “Dat ging ten koste van gezelligheid en saamhorigheid.”

Uiteindelijk werd Martin Jansen dirigent, tot grote opluchting van veel leden. “Hij zou nooit iemand alleen laten spelen als die dat niet durfde,” zegt Marien. “Dan zei hij: ik hoor iets bij de trompetten, speel het maar met z’n vijven.” Mooi detail: de huidige dirigent is Boris Jansen, kleinzoon van Martin Jansen. 

KnA speelde vroeger overal: serenades in Zeddam, Braamt, Lengel en zelfs Wijnbergen, onder meer voor jongens die terugkeerden uit Indië. Soms vier op één avond. “Op weg naar huis viel toen iemand met de fiets,” vertelt Nol. “De bassist zat achterop en de bas was zo plat als een dubbeltje.” Ook andere anekdotes zijn legendarisch, zoals het spontaan optreden voor jagers uit Soest bij het Tolhuis, waarbij zelfs het Ettens Mannenkoor werd opgetrommeld. “We gingen naar huis met duizend gulden,” zegt Nol. “Dat was wat, toen.”

Vandaag de dag gaat het goed met KnA. “Saamhorigheid en plezier staan voorop,” zegt voorzitter Marien Derksen, die dit jaar zelf vijftig jaar lid is. “We maken mooie muziek en durven te vernieuwen.” Een belangrijk speerpunt is de jeugd. In samenwerking met de Roncallischool ontstond het schoolproject en het Jeugdorkest KNA (JOK). “Dat werpt nu al vruchten af,” aldus Marien. “Kinderen stromen door naar de harmonie en de muziekschool. En ouders, opa’s en oma’s leren de vereniging kennen. Er is zelfs al een moeder lid geworden. Win-win.”

Ook de optredens zijn veranderd. Waar vroeger serenades en straatoptredens de boventoon voerden, ligt de focus nu op concerten. “Onlangs nog een concert rond de Olympische Spelen,” zegt Marien. “Als je de repetities meerekent, is nu tachtig procent van de activiteiten concertgericht. Dat was vroeger precies andersom.”

Het jubileumjaar zit vol hoogtepunten. Op zondagmiddag 19 april is er het KNA Nostalgieconcert, gevolgd door een feestavond voor heel Zeddam op 20 juni. Op 3 oktober staat KNA and Friends in Concert op het programma, en ook het kerstconcert krijgt een jubileumeditie. De officiële verjaardag werd op maandag 26 januari al intern gevierd, en in september gaan de muzikanten samen een weekend weg – mét instrumenten.

De naam Kunst na Arbeid herinnert nog altijd aan de oorsprong. “Pastoor Meijer vroeg mijn opa Hent Derksen, toen voorzitter van de Katholieke Arbeiders Bond, of hij mensen uit de arbeidersvereniging kon mobiliseren,” vertelt Marien. “Dat lukte. Vandaar de naam.”