Behoud van bomen en een nieuwe kapverordening in gemeente Aalten

AALTEN - De gemeente Aalten is een groene gemeente met veel bomen en bossen. De gemeente wil liever nog groener worden. Daarom is er een nieuwe kapverordening ontworpen met regels wanneer men een boom mag kappen. Nieuw is, dat men voor een gekapte boom er twee moet terug planten. De oude kapverordening dateert uit 2011. Sindsdien is er veel meer aandacht gekomen voor klimaatadaptie en biodiversiteit. In de bebouwde kom kan bijvoorbeeld hittestress optreden als er te weinig schaduw van bomen is. De nieuwe kapverordening wordt in 2026 behandeld in de gemeenteraad

Door Jos Wessels

De gemeente heeft 45.134 bomen geregistreerd staan op gemeentegrond. Een veelvoud daarvan staat in particuliere bossen en landgoederen, in tuinen en op erven. De gemeente heeft ongeveer duizend bomen geoormerkt als waardevolle boom. Die kunnen zowel op gemeentegrond staan als op privégrond. Waardevolle bomen kunnen bijzonder zijn vanwege de leeftijd, de grootte, een beeldbepalende plaats of om een cultuurhistorische reden. Bijvoorbeeld een herdenkingsboom. Een boom kan ook waardevol zijn omdat er zeldzame dieren of planten op huizen.
Binnen de waardevolle bomenlijst is er een eredivisie van monumentale bomen. Monumentale bomen staan op de lijst van de Landelijke Bomenstichting en genieten extra bescherming. Voor bijzondere en monumentale bomen kan binnen bepaalde voorwaarden subsidie aangevraagd worden om die te behouden.

Een enquête
De gemeente is niet over een nacht ijs gegaan. Vóór de samenstelling van de nieuwe verordening heeft men eerst een enquête gehouden. Daar deden ongeveer 800 personen aan mee. Vrijwel iedereen vindt bomen belangrijk. 43 procent vindt dat je bomen op eigen terrein zou moeten kunnen kappen zonder vergunning. Dat percentage is buiten de bebouwde kom hoger dan binnen de bebouwde kom. Ruim de helft is voorstander van de ‘2 voor 1-regel’: een boom kappen betekent twee bomen terug planten. Naast de enquête heeft de gemeente ook overleg gevoerd met de Bomenstichting Achterhoek, Natuur en Milieu, SAAP en LTO-Noord. “We zijn redelijk tot overeenstemming gekomen”, aldus wethouder Erik Groters.

Vergunning nodig?
In de volgende gevallen is een vergunning nodig voor houtkap: Voor bomen binnen de bebouwde kom met een stamomvang van minstens 30 centimeter en dat gemeten op een hoogte van 1.30 meter.
Voor bomen buiten de bebouwde kom geldt een stamomvang van minstens 55 centimeter. Bomengroepen, houtopstanden of percelen met bomen groter dan honderd vierkante meter binnen de bebouwde kom. Voor bomengroepen, houtopstanden of percelen met bomen kleiner dan duizend vierkante meter buiten de bebouwde kom. Voor rijen bomen tot en met twintig stuks buiten de bebouwde kom. Bomen die zijn aangeplant vanwege een herplantplicht. En bomen van de Waardevolle Bomenlijst van de gemeente Aalten.
Ook het kandelaberen en knotten van bomen bij een eerste keer en na achterstallig onderhoud is vergunningsplichtig.
Gekandelaberde bomen zijn bomen die door snoei een duidelijk gevormde kroon met een open, vertakte structuur krijgen. De term komt van kandelaar.
Let wel: bij rijen van 21 bomen of meer en bospercelen groter dan duizend vierkante meter is een melding bij provincie Gelderland verplicht. Dan gelden dus de provinciale regels.

Wanneer gelden de regels niet?
Deze regels gelden niet als er regelmatig en gefaseerd onderhoud wordt gepleegd, verspreid over meerdere jaren, of regelmatig onderhoud of snoei van geknotte en gekandelaberde bomen. Zij gelden ook niet voor ‘kerstboomachtigen’ niet ouder dan twintig jaar en voor bomen of struiken die worden gekweekt voor verkoop. Voor bomen die gekapt moeten worden vanwege gevaar, ziekte of in opdracht van de gemeente geldt wel een meldingsplicht. Ook voor het kappen van dode bomen geldt een meldingsplicht.

Meldingsplicht
Een melding van het kappen van een boom of bomen is lichter dan een kapvergunning aanvragen. Bij een melding zijn geen leges verschuldigd. Een melding moet minstens zes weken voor het moment van kappen gedaan worden. Daarbij hoort een duidelijke uitleg waarom, enkele foto’s en een situatieschets. Men krijgt een schriftelijke ontvangstbevestiging en daarna geeft de gemeente toestemming, eventueel met aanvullende regels, of een weigering. Een melding wordt niet gepubliceerd dus anderen kunnen geen bezwaar maken.
Voor het kappen van zieke of dode bomen geldt dus ook een meldingsplicht. De gemeente vindt dat eerlijker, want de melder wordt dan niet op extra kosten gejaagd. Daarnaast is melding ook verplicht in de volgende gevallen: bij regelmatig en gefaseerd onderhoud van houtopstanden (verspreid over meerdere jaren) en regelmatige snoei van geknotte en gekandelaberde bomen.

Kapvergunning aanvragen
Bij een kapvergunning moet men een volledig aanvraagformulier invullen bij het Omgevingsloket. Dit moet vergezeld gaan van een situatieschets en enkele foto’s. Men is ook leges verschuldigd. De gemeente beslist binnen acht weken en publiceert de beslissing in de Aalten Vooruit en De Band. Bij de afweging let de gemeente op zaken als: natuur en milieu, het landschap, cultuur en geschiedenis, het behoud van een mooie omgeving, het leefklimaat zoals schaduw, schone lucht of plek voor ontspanning (inclusief het voorkomen van hittestress) en of de boom belangrijk is voor het straatbeeld. En ook op de flora en fauna wordt gelet: zijn er op dit moment nesten in de boom of leven hier dieren of bijzondere planten? Als de verkeersveiligheid in het geding is, of de boom zelf onveilig is, dan weegt dat zwaar mee. Als men het niet eens is met de beslissing kan men binnen zes weken in beroep. De boom mag pas gekapt worden als de vergunning onherroepelijk is. Bij kap vanwege woningbouw of wegenaanleg wordt de vergunning pas verleend als het absoluut zeker is dat de bouw doorgaat. In alle gevallen geldt dus de plicht om voor elke boom twee bomen terug te planten.

Behandeling in de raad
Vermoedelijk komt de nieuwe kapverordening begin 2026 in de gemeenteraad, maar niet in de maand januari. Dan wordt het eerst besproken in de beeldvormende en oordeelvormende raad en dan volgt besluitvorming in de gemeenteraad. Het is dus mogelijk dat er nog enige wijzigingen komen in de verordening.