Stichting Marke Vragender Veen geeft al 70 jaar liefde voor de natuur door van generatie op generatie

VRAGENDER - Tussen Lichtenvoorde en Winterswijk, drie kilometer ten oosten van Vragender, ligt een uniek hoogveengebied: het Vragenderveen. Rond het Vragenderveen heerst spanning, mystiek en strijd. Spanning, omdat het een schuilplaats voor onderduikers was in de Tweede Wereld Oorlog, mystiek vanwege de gevaarlijke veenputten waarbij de witte wieven een rol spelen en strijd door het versnipperde eigendom.

Door Barbara Pavinati

Het vroegere zogenoemde Korenburgerveen is ruim 300 hectare groot en bestaat uit drie delen. Het Vragenderveen is 110 hectare, het Korenburgerveen 120 hectare en het Meddoseveen 75 hectare. Er omheen ligt een bufferzone van ongeveer 200 hectare. Stichting Marke Vragenderveen (SMVV) heeft van de 110 hectare van het Vragenderveen 40 hectare in eigendom en 10 hectare is in eigendom van particulieren. De particuliere boeren hebben sinds generaties het veen in eigendom en zijn eraan gehecht. Zij gebruikten in het verleden het veen onder andere om turf en geriefhout (hout van matige kwaliteit voor gebruik op en rond de boerderij, red.) te winnen. Frans Boschker is een van deze particuliere boeren en hij vertelt ons over de geschiedenis van het Vragenderveen en legt aan de hand van zijn familiegeschiedenis uit hoe de liefde voor het veen generatie op generatie wordt doorgegeven.

Johan Gierkink
“In de jaren 40/50 was er een dreigende onteigening door Vereniging Natuurmonumenten in het Vragenderveen die leidde tot de oprichting van de SMVV. De boeren beheerden in de ogen van de overheid het veen niet goed genoeg. Willem Hegeman en Johan Gierkink stonden aan het roer van een boerenprotest dat de koppen bij elkaar stak om ervoor te zorgen dat het gebied in eigen bezit bleef,” weet Frans, “Op 19 februari 1944 schreef Johan Gierkink een brief aan de gemeenten Oost Gelre. De boeren hadden hem om hulp gevraagd omdat hij in Zwitserland gestudeerd had en de Nederlandse taal goed machtig was. In deze brief legde Johan uit wat de meerwaarde van de boeren voor het veen was. Het was een erg doortimmerd werkstuk waar je niet omheen kon. Vijf boeren ondertekenden deze brief. Binnen veertien dagen was het veen weer van de boeren. De brief heeft het veen gered! Deze strijd tussen overheid en boeren leidde op 22 mei 1956 tot de oprichting van SMMV. Inmiddels is er een goede samenwerking met Natuurmonumenten.”

Van generatie op generatie
De opa van Frans, Bernard Boschker, ging in de jaren 50 en 60 om 9 uur in de ochtend naar het Vragenderveen om turf te steken. Oma Jana had dan voor hem boterhammen klaargemaakt met koude thee in het bekende ijzeren flesje. Fruit hoefde niet mee, want dat was er genoeg eten in het veen. Denk daarbij aan bramen, rode en blauwe bosbes, vossebes, veenbes. Op het veen was er veel contact met andere boeren. Er was geen stress, geen werkdruk. Het was volop genieten in Gods natuur. ’s Avonds op de terugweg ging Bernard eerst langs familie Theisen voor een kopje koffie en een borreltje.

Jan Boschker, de vader van Frans, haalde in diezelfde tijd de gedroogde turf op met paard en kar waarmee hij de dijk op ging. De paarden voelden dat ze geen vaste grond onder de benen hadden en kwamen kletsnat van angst uit het veen. “Als kinderen leerden we al vroeg met het Vragenderveen om te gaan, omdat vader Jan ons meenam naar het veen om bessen te plukken en pijl en boog te maken van het geriefhout. Hij deed voor waar we konden lopen en wees ons de dijken waar we op moesten blijven. Hij leerde ons de natuur te omarmen door de natuur te beleven.”

Frans en zijn vrouw José hebben twintig jaar geleden een ecologisch rapport laten maken door Jan Stronks van hun landgoed Het Veldhoentje. Het bedrijf is puur op de natuur gericht en valt onder de Vereniging Agrarisch Landschap Achterhoek (VALA). Hun kinderen en kleinkinderen zetten dit bedrijf in de toekomst op dezelfde voet voort. De nadruk ligt op agrarisch natuurbeheer.

Juniorclub
“Boeren worden vaak afgeschilderd of ze de natuur bederven, maar als kinderen werden wij erop gewezen dat voedsel verbouwen en liefde voor de natuur samen optrekken,” legt Frans uit, “De manier om op deze manier met de aarde om te gaan proberen wij ook aan onze kleinkinderen en de Juniorclub (onderdeel van SMVV, red.) door te geven. De Juniorenclub is 2016 opgericht door Frans Boschker en Wilma Grievink die elkaar vanwege hun werk in het internaat in Harreveld kenden. Ze maakten zich zorgen om de kinderen, omdat deze niet buiten kwamen en wilden een club oprichten voor kinderen zodat zij de natuur in konden trekken. Om deze reden zochten ze contact met SMVV dat heel welwillend was. Ze groeiden van 20 naar 200 kinderen.

De Juniorclub is een groep van 200 kinderen vanaf 4 jaar. De contributie is vier euro per kind per jaar, wat vaak door oma en opa betaald wordt. De vergoeding is bewust laag gehouden. De club organiseert twee à drie keer per jaar een middag voor de kinderen. De doelstelling is om kinderen de natuur te laten beleven zodat ze hem zien, voelen, ruiken zonder mobiel op zak. Frans: “Op deze manier hopen wij dat zij in de toekomst ook de natuur zullen omarmen en ons werk willen voortzetten. Dat ze de aarde in zijn waarde laten en niet uitputten.”

Veanekwakers
De Antoniusschool in Vragender besteedt veel aandacht aan de natuur. De enthousiaste leerkrachten brengen die liefde voor de natuur over op de kinderen. De SMVV Vriendenclub ondersteunt hun financieel. De kinderen van deze school die het veen bezoeken worden veanekwaker. Elk seizoen bezoeken alle klassen de bufferzone om zo lekker in de natuur bezig te zijn en alles te onderzoeken. Als de leerlingen van school af zijn worden ze door de voorzitter van SMVV gepromoveerd naar vaenewaker en krijgen ze een groen petje met logo.

Toekomst
SMVV hoopt dat jongeren interesse blijven behouden voor het Vragenderveen zodat het voor de toekomst behouden blijft. De juniorenclub is onderdeel van de vriendenclub. Interesse? Mail naar vriendenclub@vragenderveen.