Op jacht naar de Aziatische hoornaar

DEHEURNE/DINXPERLO - De Aziatische hoornaar doet zijn naam eer aan, want we hebben hier te maken met een ‘naar’ insect. De laatste jaren komt dit soort steeds meer voor in Nederland en brengt grote problemen met zich mee. Martijn Hengeveld (ongediertebestrijding), Jan Kleinhesseling (imker) en Arie Doornink (voorzitter imkervereniging de Grensstreek) hebben zich als ware jagers ontpopt op deze invasieve exoot en doen er alles aan om de ‘geelpoothoornaar’ zoals ze hem ook wel noemen te bestrijden.

Door Waltraud Wensink

Ze bouwen imponerende nesten en vermeerderen zich jaarlijks met duizenden. De gezamenlijke Achterhoekse Bijenhouders spannen zich in om nesten te detecteren en te laten verdwijnen. Een beetje extra kennis en informatie kan hierbij helpen.

Kleiner dan Europese
De Aziatische hoornaar is groter dan een gewone wesp, maar anders dan je zou vermoeden kleiner dan de Europese Hoornaar. De Aziatische heeft een zwart borststuk, zwarte poten met gele sokken en een duidelijke gele ring in het achterlijf. De Europese heeft een rood borststuk en rode poten. Arie: ”Toch is die Aziatische een stuk lastiger. De steken van deze soort zijn ontzettend pijnlijk en kunnen gevaarlijk zijn. Als een bij steekt kun je de angel eruit krabben maar de angel van de hoornaar is glad en zal vaker kunnen steken en produceert vijf keer zoveel gif als een gewone wesp. Het venijnige is dat als ze steken, ook de anderen mee komen prikken en dat wil je echt niet. De heren gaan dan ook veilig te werk en Martijn heeft twee veilige pakken beschikbaar tijdens het verwijderen van de nesten. De doorsnee imkerpakken zijn in deze niet afdoende want daar steken ze doorheen. Nu is het niet zo dat die wespen zomaar aanvallen als je afstand bewaart. Je moet gewoon niet te dicht bij het nest komen. Waarschijnlijk is de Aziatische hoornaar in 2004 met Chinees porselein meegekomen naar de grens van Frankrijk en Spanje, althans dat wordt verondersteld. Met 60 kilometer per jaar verspreiden ze zich en zo werden ze in 2017 voor het eerst waargenomen in Nederland.”

Gewapend met app
Martijn: ”Ik werd vorig jaar voor het eerst benaderd door de provincie Gelderland en heb een speciale machine, een soort stofzuiger aangeschaft met carbonbuizen die tot 35 meter hoog kunnen komen bij de nesten te kunnen. In het begin zaten er nog maar een paar hier in de buurt, maar het worden er steeds meer.”
Martijn werd ook door Jan benaderd, die als imker een goeie tip over speciale zendertjes had om de Aziatische hoornaars op te sporen en Martijn had interesse. De provincie Gelderland heeft aan alle bijenverenigingen in Gelderland een zendertje gegeven die ze op een hoornaar bevestigen en zo de nesten kunnen opsporen. De samenwerking onderling wordt opgezocht en gewapend met een app gaan ze op Geelpoot-jacht, die een zendertje om de wespentaille heeft gekregen. Zo ging dat ook na een melding van Dorien Hoftijzer. Samen traceerden ze het nest en dat hebben ze geruimd achter de sporthal op het terrein van FC Dinxperlo.

De wolven onder de insecten
Arie: ”We lokken met lokvloeistof en geven ze een gekleurd stipje. Er wordt dan een minuscuul klein zendertje op de hoornaar bevestigd rond de wespentaille. Met een speciale app, de Vespa Finder, vangen we een signaal op zodat we weten waar die ongeveer is.”
Het is allemaal ontzettend interessant om te zien hoe dit gaat en ondanks dat de mannen zeggen dat ze er nog te weinig van weten, weten ze als heel veel te vertellen. Jan: ”Deze hoornaar heeft amper natuurlijke vijanden.”
Het zijn hongerige beesten. Eén nest eet wel 10 tot 15 kilo andere insecten op en dat zijn dan al snel 100.000 prooien per seizoen, waarvan 30 procent bijen. En dat is een ramp voor de biodiversiteit. Jan benadrukt het nogmaals: ”Het zijn de wolven onder de insecten. Ze zijn een grote schadepost ook voor andere beschermde insecten.”
De Europese hoornaar is ondanks zijn angstaanjagende grote uiterlijk een stuk minder schadelijk en zelfs beschermd. Martijn: ”Die Europese mogen we niet eens weg halen als ze geen hinder of gevaar veroorzaken. De meeste nesten van de Aziatische hoornaar hangen hoog en kunnen aanzienlijke afmetingen hebben. Als de nesten laag hangen zijn ze een stuk gevaarlijker. Veiligheid staat dan bij ons hoog in het vaandel. De Aziatische hoornaars zijn overigens dol op klimop zoals de hedera als deze bloeit. Daar worden ze regelmatig waargenomen.”

Melden
Wat doe je nu als je vermoedt dat je een Aziatische hoornaar ziet? Dat mag je dan melden bij Waarneming.nl en dan het liefst met een foto. Vervolgens wordt er een lokale werkgroep geïnformeerd die detectie en bestrijding coördineert. Die mensen weten over het algemeen goed waar ze mee bezig zijn en zorgen op een veilige manier dat het nest en de koningin geruimd worden. Tot half november zijn deze hoornaars er nog wel en daarna overwintert de koningin en het volk gaat dood.
Twijfel je of je een Aziatische hoornaar in de tuin hebt of zie je ergens een nest, neem dan gerust contact op met Arie Doornink 06-10127124. Of maak een melding met foto op www.waarneming.nl.