‘Omgaan met veranderingen, dat is niet iets waar we als mens heel goed in zijn’

Het was een jaar waarin heel wat gebeurde, toch kijkt Marja van der Tas met plezier terug op haar tijd als waarnemend burgemeester in Bronckhorst

Door Luuk Stam

HENGELO – Ze noemde het vooraf een cadeau. Een jaar als waarnemend burgemeester van Bronckhorst, dat betekende voor Marja van der Tas (66) uit Heerde dat ze de kans kreeg om een voor haar nog onbekende gemeente en regio te leren kennen. Dat jaar zit er nu op, komende maandag (13 januari) wordt Patrick van Domburg tijdens een buitengewone openbare raadsvergadering in het gemeentehuis in Hengelo officieel geïnstalleerd als nieuwe burgemeester. Voor Van der Tas is het nu een moment om terug te kijken, waarbij ze vaststelt dat het uitpakken van haar ‘cadeau’ goed is bevallen: “Ik gun heel veel burgemeesters een gemeente als Bronckhorst.”

Wat sprong er voor u uit?
“Het was een jaar met veel onverwachte dingen, daar zullen we het zo zeker over hebben. Maar wat mij het meest is bijgebleven, dat is hoe sterk de gemeenschapszin in Bronckhorst is. En dan heb ik het over de gemeenschappen binnen de kernen. Want dat merkte ik hier al heel snel: je bent een inwoner van deze gemeente, maar je bent vooral inwoner van Steenderen, of van Zelhem, of van Vorden. Niet zozeer een Bronckhorster.”

Is dat een probleem?
“Juist niet. Het geeft aan dat er veel ruimte is voor eigenheid, dat vind ik mooi. Daar schuilt ook de kracht in. Die gemeenschappen zijn relatief klein, mensen zijn van oudsher gewend om veel dingen zelf te doen, om dingen samen te doen. Dat we hier zes zwembaden hebben, is uniek. En dat bijna elke kern een eigen gemeenschapshuis heeft, ook weer door vrijwilligers bemenst, dat is toch prachtig? Daarbij is de gemeente als instituut er om te faciliteren, om lijnen uit te zetten richting de toekomst. Maar dat Bronckhorst dit allemaal te bieden heeft, dat is vooral dankzij de mensen. Dat maakt dit een heel rijke gemeente.”

Vanuit die gemeenschappen lieten mensen het afgelopen jaar bij momenten wel heel sterk van zich horen. Hoe heeft u dat ervaren?
“Ja, dan moet je vaststellen dat de ontwikkelingen die in ons land aan de orde zijn de mooie en rustige Achterhoek niet voorbijgaan. Het woningbouwvraagstuk, de energietransitie, de landbouw, het vluchtelingenvraagstuk, het speelt hier ook allemaal.”

Om te beginnen met de opvang van asielzoekers, tegen de plannen voor opvanglocaties in Hengelo en Vorden kwam heel wat weerstand. Hoe kijkt u daarop terug?
“We waren als gemeente blij met de spreidingswet, het was fijn dat er duidelijkheid was. Natuurlijk snap je dat het voor inwoners ingewikkeld is als er naast hen opeens ontwikkelingen plaatsvinden. Dan maakt het niet uit waar het om gaat: ook een bedrijventerrein naast de deur is niet leuk, de komst van een school gaf ook onrust. Omgaan met veranderingen is niet iets waar we als mens heel goed in zijn. Rondom het migratievraagstuk zijn de emoties behoorlijk hoog opgelopen. Dat heeft me misschien niet verbaasd, wel wat teleurgesteld.”

Waarom?
“Omdat we het hier in de Achterhoek goed hebben. Ik denk dan: als je het goed hebt, kun je ook delen. Kennelijk is dat dan toch moeilijk. Daar is dan weerstand tegen. Dat mag, zo is onze democratie geregeld. Maar houd het netjes. We hebben als samenleving te maken met ontwikkelingen, daarover gaan we met elkaar in debat. Daar heb je volksvertegenwoordigers voor, maar die moet je wel de ruimte geven, met respect bejegenen.”

Heeft u dat respect ook hier bij momenten gemist?
“Nou, in de raad heb ik het niet meegemaakt, maar bij onze politieke avonden moest er wel af en toe geschorst worden omdat de woordkeus of de benadering niet respectvol genoeg was. Dan denk ik: let met z’n allen op, koester wat we met elkaar hebben. Al is het vaak ook gewoon heel ingewikkeld. Dat onze gemeente naar voren kwam als een mogelijke optie voor een munitiedepot: totaal niet om gevraagd, opeens ben je in discussie met de samenleving. We hebben allemaal onlangs de documentaire hierover gezien, ook daarin zag je heel duidelijk hoe sterk zo’n dorpsgemeenschap is.”

De documentaire Op de Barricade van Omroep WNL werd eind november uitgezonden op NPO1. Daarin waren onder meer beelden te zien van de bewonersbijeenkomst in zaal Den Bremer in Toldijk, waar u in juli een volle zaal mensen toesprak. Het sentiment van die avond was: ‘Ze wil niet voor ons vechten.’ Wat deed dat met u?
“Laat ik vooropstellen: ik had er van begin af aan alle vertrouwen in dat zo’n munitiedepot hier niet ging komen. De locatie was er totaal niet geschikt voor. En je kan nog zoveel verkennen, maar daarmee wordt het nog niet serieus. Ik had alle begrip voor de onrust en de onzekerheid, mensen maakten zich heel erg zorgen. Toch werkt het voor een bestuurder soms anders. Als gemeente was dat niet het momentum, het was beter om even af te wachten. Maar dan is de bestuurlijke realiteit – die van zo’n procesvorming – een andere dan de realiteit die de mensen op dat moment ervaren. Op zo’n avond mist men dan wat. Dan is het idee van: vecht zij nou voor ons? Maar je moet wel op het juiste moment zo’n gevecht aangaan.”

Niet veel later heeft de gemeente wel een duidelijk standpunt ingenomen. En uiteindelijk kwam het voor velen verlossende nieuws: het munitiedepot komt er niet. Dat zal ook voor u een opluchting zijn geweest?
“We zijn ontzettend blij dat dit voor de mensen in Toldijk en Hummelo zo is afgelopen, want je had er niet aan moeten denken, daar moeten we ook heel nuchter in zijn. Het heeft mij geleerd hoe ingewikkeld het is om bestuurlijke vraagstukken goed met inwoners te delen.”

Wat maakt dat u toch met plezier terugkijkt op dit jaar?
“Vooral ook het feit dat ik me weer heb gerealiseerd hoe belangrijk het lokaal openbaar bestuur is, omdat je erg dichtbij mensen staat, daarin ook zó betekenisvol kunt zijn. Als burgemeester ben je veel op pad, naar huwelijksjubilarissen, 100-jarigen, activiteiten die mensen organiseren. Overal zag ik hoe mensen zich met hart en ziel inzetten. En keer op keer merkte ik een enorme gehechtheid aan elkaar en aan de grond. Dat uit zich ook in al die activiteiten: de zomerfeesten, oranjefeesten, kermissen en ga zo maar door. Ik heb aan een jaar tekort gehad om het allemaal te ervaren. Ik had vooraf ook het idee om hier met de camper rond te trekken, mooie fietstochten te maken, het is er niet van gekomen. Maar ik zal hier zeker terugkeren. Dan als recreant, als toerist, want er is hier echt iets te beleven.”

Heeft u de ambitie om ergens anders burgemeester te worden?
“Nou, nee. Dit was iets dat plots op mijn pad kwam en waar ik ongelofelijk veel plezier aan heb beleefd. Het burgemeesterschap is geweldig, maar het is heel tijdsintensief. Ik sluit het niet uit, maar voor nu is het vooral fijn om weer tijd voor andere dingen te hebben.”

Hoe zal uw 2025 eruitzien?
“Ik ga eerst naar Zwitserland. Mijn dochter hoopt daar haar tweede kindje te krijgen, ik mag de kraamverzorging op mij nemen. En ik heb een heel aantal nevenfuncties, die zijn het afgelopen jaar iets in het gedrang gekomen. Daar hoop ik weer meer aandacht aan te kunnen besteden. Voor de mensen in Bronckhorst wens ik het allerbeste voor het nieuwe jaar, een gelukkig en gezond 2025. En als burgemeester krijg ik hier een heel ervaren opvolger. Volgens mij kunnen ze direct op vlieghoogte met elkaar aan de slag.”

Wat zou u Patrick van Domburg willen meegeven?
“Heb open oog voor de mensen. Daarbij hoop ik dat hij evenzeer geniet van deze gemeente zoals ik dat het afgelopen jaar heb mogen doen. En ik hoop dat hij het vele jaren mag doen.”