Pilot met AI bij GOMA moet mkb helpen slimmer te produceren

HENGELO - Metaalbedrijf GOMA in Hengelo start deze week met een praktijktest die moet laten zien hoe Nederlandse maakbedrijven met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) en energiedata slimmer kunnen produceren. De oplossing is ontwikkeld in samenwerking met KickstartAI. Het ministerie van Economische Zaken, FME en Koninklijke Metaalunie zijn bij het traject betrokken. Op vrijdag 9 oktober bezoekt Tweede Kamerlid Daniël van den Berg, woordvoerder Digitale Zaken namens JA21, het bedrijf. De ambitie reikt verder dan GOMA alleen. Als de aanpak in de praktijk werkt, moeten de opgedane kennis en de gebruikte methode ook toepasbaar zijn bij andere mkb-bedrijven in de Nederlandse maakindustrie.

De pilot richt zich op uitdagingen waar veel productiebedrijven mee te maken hebben, zoals hoge energiekosten, beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet en de noodzaak om efficiënter te produceren. Bij GOMA wordt onderzocht of productieorders op gunstigere momenten kunnen worden uitgevoerd, zonder dat dit ten koste gaat van levertijden of de dagelijkse productie.

GOMA is een familiebedrijf in de metaalbewerking en is sinds 1962 actief in Hengelo. Het bedrijf telt ongeveer honderd medewerkers. Voor de pilot zijn drie pons- en lasermachines geselecteerd. Deze machines zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer 30 procent van het totale energieverbruik van het bedrijf.

Bij de start van het project had GOMA nog geen volledig inzicht in het energieverbruik van afzonderlijke machines en productieorders. Daarom zijn de afgelopen maanden energiemeters geplaatst en productiegegevens uit verschillende systemen aan elkaar gekoppeld. Hierdoor kan inmiddels beter worden voorspeld hoeveel energie een aankomende order nodig heeft. Op basis van die informatie stelt het nieuwe systeem een productievolgorde voor die rekening houdt met het verwachte energieverbruik en de energieprijzen voor de volgende dag. Als het financieel voordeel oplevert, kan een order op een gunstiger moment worden uitgevoerd. De planners van GOMA houden daarbij zelf de regie over de planning.

Doel van de pilot
Voor de pilot is als doel gesteld om de totale energiekosten met 2 tot 5 procent te verlagen. In een energie-intensieve productieomgeving kan dat een aanzienlijke jaarlijkse besparing opleveren. Simulaties laten daarnaast zien dat het stroomverbruik tijdens een piekmoment mogelijk met ongeveer 4,3 procent kan worden teruggebracht. Of deze besparingen ook daadwerkelijk op de fabrieksvloer worden gerealiseerd, moet de pilot in oktober uitwijzen.

Tom Kreunen, directeur van GOMA, benadrukt het belang van een praktische aanpak. “Voor ons gaat het uiteindelijk om de praktijk. We willen weten of we slimmer met energie kunnen omgaan zonder dat dit ten koste gaat van productie of leverbetrouwbaarheid. Als dat lukt, is dat interessant voor GOMA, maar ook voor andere maakbedrijven die tegen dezelfde uitdagingen aanlopen.”

Kennis delen met de maakindustrie
Erick Webbe, CEO van KickstartAI, zegt dat de organisatie kennis niet alleen wil ontwikkelen, maar vooral wil toepassen en laten zien wat in de praktijk werkt. “Met GOMA kunnen we dat letterlijk op de fabrieksvloer testen. Als we hier aantonen dat slimmer plannen waarde oplevert, kunnen we die lessen gebruiken om AI ook bij andere bedrijven toepasbaar te maken en zo het mkb in Nederland vooruithelpen.”

Ook FME ziet mogelijkheden om de opgedane kennis breder beschikbaar te maken. Algemeen directeur Marco Workel: “Nederland wordt sterker als we technologische kennis sneller omzetten in toepassingen waar bedrijven echt iets aan hebben. Deze pilot laat zien hoe dat kan: testen op de fabrieksvloer, aantonen wat werkt en die kennis vervolgens beschikbaar maken voor een veel grotere groep mkb-bedrijven. Zo versterken we de Nederlandse maakindustrie als geheel.”

Daniël van den Berg, Tweede Kamerlid en woordvoerder Digitale Zaken namens JA21, bezoekt GOMA om de praktijktest te bekijken. Hij zegt: “Nederland heeft een sterke maakindustrie nodig die hier kan blijven produceren en investeren. Dat draagt bij aan ons verdienvermogen en productiviteit. Mooi om te zien hoe een maakbedrijf heel concreet onderzoekt of nieuwe technologie kan helpen om energie slimmer te gebruiken. Juist het mkb heeft er baat bij als deze lessen breed worden gedeeld.”