Plannen voor ‘voorzorgcirkels’ ouderen in Warnsveld en De Hoven

WARNSVELD/ZUTPHEN – Het woord staat nog niet in de dikke Van Dale, ook niet in de online versie, die geregeld wordt ververst. Maar het zal niet lang meer duren of je kunt in het woordenboek opzoeken wat ‘voorzorgcirkel’ betekent. 

Door Sander Grootendorst

Je kunt het ook vragen: aan Warnsvelder Menno Kok bijvoorbeeld, of aan Helen van den Berg en Bettien Ravenshorst uit  De Hoven. Dajo Steendam, sociaal makelaar bij de Zutphense welzijnsorganisatie Perspectief weet ook van de hoed en de rand. In Warnsveld en De Hoven zijn ze bezig met het opzetten van ‘voorzorgcirkels’. Als ze er eenmaal zijn, kun je zelf ervaren wat er met dat nieuwe woord wordt bedoeld. Door je erbij aan te sluiten, oftewel door samen met anderen zo’n zorgzame cirkel te vormen. 

Het gesprek met bovengenoemd viertal heeft plaats in gebouw ’t Nut in Warnsveld, dat sinds kort een buurthuisfunctie heeft en daarmee een passende locatie is om over voorzorgcirkels van gedachten te wisselen. Kok pakt er een krantenknipsel bij. In de Volkskrant heeft het namelijk al wel gestaan, wat voorzorgcirkels zijn: ‘Netwerken van ongeveer tien tot vijftien ouderen in een buurt, die met elkaar hebben afgesproken dat ze voor elkaar klaarstaan indien nodig.’ 

De naam van de bedenker van het woord valt ook: Henk Geene (79), psycholoog en voormalig directeur van zorginstellingen. Hij schreef een handboek, Van den Berg heeft het meegenomen. “In de gemeente waar Geene woont, Land van Cuijk, zijn al zestig voorzorgcirkels opgericht. Overal ontstaan ze: Almere, Eindhoven, Deventer…” De Hoven en Warnsveld volgen, de rest van Zutphen ook, dat kan eigenlijk niet missen.

Mensen vinden het fijn  als ze weten dat ze hulp kunnen krijgen. En, wat wel eens wordt vergeten: mensen vinden het óók fijn als ze een ander kunnen helpen

Noaberschap 2.0
Een woord, dialectwoord zelfs, dat je in de huidige Van Dale vindt, is ‘noaberschap’. De omschrijving: ‘Sociale verplichting elkaar als buren of buurtgenoten bij te staan bij tegenslag, ziekte en dergelijke (vooral in kleine plattelandsgemeenschappen in Oost-Nederland).’

Een voorzorgcirkel kun je opvatten als noaberschap 2.0, leggen de Zutphense initiatiefnemers uit. Ravenshorst: “Noaberschap hoort bij hechte verbanden, die je vroeger in dorpen en wijken had en hier en daar nog wel. Maar ze verwateren steeds meer. Ouderen die kleiner gaan wonen moeten daarvoor vaak hun vertrouwde omgeving uit en dan raken ze soms hun hele sociale netwerk kwijt. Vallen ze terug op hun kinderen, maar die wonen meestal ver weg en hebben een druk leven; vaak werken de kinderen ook nog en hebben ze tevens de zorg voor hun eigen gezin.”
En mis je eenmaal de sociale vanzelfsprekendheden om je heen, die je zo gewend was, dan blijkt het ook niet meer zo vanzelfsprekend om hulp te vragen als je daar behoefte aan hebt. “Met als gevolg dat vereenzaming om de hoek komt kijken.”

Aanspreekpunt
Veel mooier is het natuurlijk als een buurtgenoot om de hoek komt kijken en als je er ook een beetje op kunt rekenen: dat er naar elkaar wordt omgezien. Dat er iemand is die je als het nodig is een lift kan geven (“in De Hoven speelt dat zeker, daar is het openbaar vervoer slecht geregeld”, zegt Van den Berg) en dat jij aan die iemand een keer een goed boek uitleent. Of wat lekkers voor haar of hem kookt. Of op straat aanspreekt om te vragen hoe het ermee gaat. Het kan van alles zijn, niets moet per se, maar alleen al de wetenschap dat er betrouwbare achtervang in de buurt is, bevordert de kwaliteit van je leven. Dat brengt met zich mee, zegt Van den Berg, dat het weliswaar vrijwillig is, maar niet vrijblijvend. Zo zul je niet zonder een coördinator kunnen, en liefst twee. “Daar weet ik alles van”, zegt Kok, die zelf een soort coördinator is bij de Warnsveldse buurtpreventie-app. “Ik noem het liever: aanspreekpunt, dat is voor alle deelnemers duidelijker en klinkt ook niet zo afstandelijk. Als aanspreekpunt ben je gewoon één met de groep.” 

Dajo Steendam: “Hoe meer zo’n initiatief van onderop gedragen wordt, hoe beter het is.” Hoewel Perspectief als organisatie dicht bij de mensen staat – onder meer als beheerder van buurthuizen – is ook de stap daarnaartoe voor sommigen net te groot. Maar via de aanspreekpunten in de voorzorgcirkels zijn de lijntjes handig kort. Steendam: “We kunnen altijd ondersteuning bieden, adviseren, doorverwijzen. De voorzorgcirkels en Perspectief vullen elkaar aan.”
Kok: “Het beste is het als een cirkel een bepaalde leeftijdsopbouw heeft, dat er niet alleen tachtigers, maar ook zestigers in zitten.”

‘Fijn om te helpen’
“Voorzorgcirkels zijn naar ons idee een onlosmakelijk onderdeel van het ecosysteem van een buurt”, zegt Ravenshorst. Ze fungeren als medicijn tegen de al te zeer geïndividualiseerde maatschappij. “Mensen vinden het fijn als ze weten dat ze hulp kunnen krijgen. En, wat wel eens wordt vergeten: mensen vinden het óók fijn als ze een ander kunnen helpen.”

Interesse? Zin om mee te doen? Zie dan onderstaande websites voor informatie.

Voorzorgcirkels De Hoven: info@buurthuisdehoven.nl

Voorzorgcirkels in Warnsveld: mbm.kok@hotmail.com