Gilde-acteurs laten de Hanzetijd acht keer herleven in Zutphen

ZUTPHEN – Ze kennen hun teksten al uit het hoofd, ze weten wat ze moeten doen. En anders is er altijd nog de generale repetitie. Vrijdag, zaterdag en zondag staan ze er, zeker en vast. Dan laten de Zutphense stads- en monumentengidsen op het plein bij de achteringang van de Walburgiskerk de Hanzetijd herleven.

Door Sander Grootendorst

Voor bezoekers van de bibliotheek aan het Broederenkerkplein zal één decorstuk geen verrassing zijn: het koggeschip dat daar sinds een paar weken staat te pronken. Het is gemaakt door de jongeren van WALHALLAb, niet van hout, maar van schuimplastic. Makkelijk te vervoeren dus, wel zo handig.  Een tweede voorwaarde: “De kogge mocht niet breder zijn dan één meter tachtig, anders kan-ie niet door de bibliotheekdeur”, zegt Ben Oosterink, die in het stuk de rol van stadsomroeper op zich neemt. Voor de gelegenheid zijn hij en nog acht spelers in middeleeuwse kleding uitgedost. Ze brengen vrijdagmorgen het toevallig in de bibliotheek aanwezige publiek alvast in Hanzestemming.

Oosterinks luide stem galmt door de zaal: “Er is een kogge onderweg vanuit het hoge noorden naar Zutphen! Ik zie vaten met bier, ik zie Deens laken, Noorse stokvis en meel, veel meel!” Zijn mede-spelers roepen in koor: “Hanzehandel!”

Even later wordt er gezongen: “Al die willen te kaap’ren varen/ Moeten mannen met baarden zijn…” Hanzestedelijk rumoer! Het enthousiasme spat ervan af. En dan te bedenken dat dit nog niet het voltallige gezelschap is: “We zijn straks met z’n veertigen”, zegt Mies van der Schuyt, die de kleding heeft geregeld (gemaakt door de stichting Doesburgse Hanzefeesten). Die veertig zijn niet alleen gidsen, maar ook andere “burgers uit Zutphen en omstreken”.

Ton van Oijen vertolkt een dubbelrol: hij maakt zijn opwachting als schipper én als rechter. In schipperstenue staat hij in de bibliotheek. “Zodra je verkleed bent, gebeurt er iets met je”, zegt hij. “Dan voelt het of je echt in de Hanzetijd bent. Je beseft waar Zutphen vandaan komt: dat de stad meer is dan een verzameling mooie historische gebouwen.”

Dat gevoel hopen de acteurs over te brengen aan het publiek. Komt ongetwijfeld goed: het is tenslotte wat de meesten van hen als stads- of monumentengids toch al in zich hebben. Met name Van Oijen en Oosterink schreven het stuk en iedereen veilde eraan bij in relatie tot zijn of haar eigen rol. “Het is het toneelstuk van ons allemaal.” Dat het aanslaat bleek vorig jaar bij het stuk Schull & Boete, dat ze in de Burgerzaal ten tonele brachten. De toeschouwers stonden op de banken. Heel bijzonder: de acteurs zijn zelf tevens de deskundigen, de kenners van Zutphens geschiedenis. Ze wéten wat ze spelen.

Vergeten we iemand? Jazeker: de regisseur. “Zonder Ivo Feuth zou het nooit zijn gelukt. Wij zijn amateurs, hij is degene die ons laat groeien in onze rol.”

Striptekening
Oosterink vertelt ruwweg hoe het stuk in elkaar zit. En dat de originelen van de attributen die er in voorkomen daadwerkelijk in het museum tegenover de Walburgiskerk te vinden zijn. Zoals de ‘klaag- en maanbrief’ die de jonge graaf Bernhard van Meurs in 1493 aan diverse notabelen in het hertogdom Gelre verstuurde. Van Meurs zat naar zijn overtuiging ten onrechte gevangen. Hij verluchtigde zijn brief met illustraties en tekstballonnen. “Het is in feite de eerste Nederlandse striptekening”, zegt Oosterink. Naast dat grote historische verhaal is er aandacht voor het alledaagse: een brooddief (“maar ik ben onschuldig!”) die wordt opgepakt… Een schippersvrouw die zit te wachten tot haar zeevarende echtgenoot terugkeert… (of komt-ie nou uit de kroeg?)

Het normaliter zo rustige pleintje gaat drie dagen lang bruisen als een middeleeuwse markt. Er wordt een tribune gebouwd die plaats biedt aan 175 toeschouwers.

Een chirurgijn, een ridder, een waarzegster: allemaal zijn ze van de partij. Ook Hanzekinderen lopen over de markt, onder wie Fynn, negenjarige scholiere. Haar vader speelt een van de kooplieden. “Heel leuk om mee te doen”, zegt Fynn. “Samen met nog twee andere meisjes uit mijn klas, Eva en Tess.” Ook Fynn heeft zich verkleed en ziet er middeleeuws uit. “Ik heb met mijn vader in Doesburg de kleding uitgezocht. Dat duurde wel héél lang.” 

Vrijdag, zaterdag en zondag voeren Fynn en alle anderen van het gezelschap Gilde & Co het stuk De Hanze herleeft in totaal acht keer op. Het publiek mag voor even al die tussenliggende eeuwen vergeten.

Gilde & Co: De Hanze herleeft. Speeltijden: Vrijdag 18 augustus: 13.00 uur / 14.30 uur / 16.00 uur. Zaterdag 19 augustus: 13.30 uur / 15.00 uur. Zondag 20 augustus: 13.00 uur / 14.30 uur / 16.00 uur. Voor elke voorstelling zijn gratis kaarten te reserveren via www.eventbrite.nl.