Nieuwe kaart maakt oude grensoverschrijdende watersystemen zichtbaar

AMERSFOORT/WINTERSWIJK – ‘Open Grensland / Offenes Grenzland’ in optima forma: De ‘Aardkundige Ontwerpkaart van Oost-Nederland en West-Münsterland’ is deze week in Amersfoort gepresenteerd op het symposium Aardkundig Erfgoed van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Een drieluik van kaarten die het mogelijk maken ,,over de landsgrens heen te kijken”, onder meer naar het watersysteem tussen de Baumberge (ten oosten van Winterswijk) en het IJsselmeer. De ,,gelaagdheid van het landschap“ komt tot uiting.

Door Sander Grootendorst

De kaart is ontwikkeld door landschapsspecialist Martijn Horst, die werkt bij Landschap Overijssel. Bij het symposium ging het over de vragen ,,hoe kennis over geomorfologie, de bodem en de ondergrond concreet ingezet kan worden als basis voor moderne klimaat- en wateropgaven” en “hoe het brede publiek beter meegenomen kan worden in het verhaal achter het Nederlandse aardkundige landschap (zoals ijsbedekkingen, rivierlopen en stuifduinen)”

Horst vertelt op het zakelijke blog LinkedIn over zijn kaart: “Ik heb geen nieuwe fysisch-geografische kaart of paleogeografische kaart willen maken, maar gewerkt vanuit de vraag welke informatie we in Oost-Nederland nodig hebben om in te zetten op de aardkundige processen van ons eigen landschap? Dat kan bijvoorbeeld de ondiepe kalk zijn in de Achterhoek en Salland waar weer kwelwater doorheen kan stromen, of het gebruiken van de tunneldalen in het Winterswijks plateau.” Op de kaart zijn ook de oude veldnamen te zien die geologische informatie kunnen geven. En verder de verdwenen stroomgebieden van een rivier. In totaal bevat de kaart zesentwintig informatieve lagen boven  elkaar gelegd.

Basis
Daarmee is het geografisch werk nog niet afgerond. In tegendeel, stelt Horst: “Het is nooit echt af. Dit resultaat is eerder en basis om weer nieuwe informatie aan toe te voegen of om tot regionale aanscherping over te gaan.”
Een van de reacties onder zijn post is van landschapontwerpster Jannieke Groteboer: “Ons landschap begint of eindigt niet bij de landsgrens, zoals veel kaarten wel doen. Gaaf om te zien hoe de hoogtes bij Coesfeld [Duitse stad aan de Berkel, SG] in samenhang zijn met onze IJssel-Vechtdelta en daarmee ook van invloed op het hele systeem daartussen. Volgens Bram te Brake, beleidsadviseur klimaatadaptatie watersysteem bij Waterschap Rijn en IJssel, is de kaart ,,zeer bruikbaar voor studies in de grensoverschrijdende stroomgebieden“.
En archeoloog Erich Schorn: ,,De kaart laat zien hoe het landschap en het gebruik ervan met elkaar in het verleden samenhingen”. Dat kan volgens Schorn een ,,inspiratie” zijn voor de inrichting anno nu.