‘Boek over evacuees in Winterswijk moet er komen’

WINTERSWIJK - Met het onderzoek is hij al meer dan zijn halve leven bezig. Alle feiten staan op papier, foto’s heeft hij in overvloed. Toch is er nog steeds geen boek verschenen over de Scheveningse (en Haagse) evacuees die in de oorlogsjaren naar Winterswijk kwamen. Over de evacuees die in Aalten arriveerden en verbleven maakte Evert de Niet al eerder een boek. Dit boek was zo populair dat er een tweede druk van verschijnt. “Dat boek over Winterswijk moet er komen”, vindt Evert. Het gaat ook over de geschiedenis van Winterswijk. Vanuit Scheveningen is al subsidie toegezegd. In Winterswijk is het probleem dat nog geen aanvullend subsidie te verkrijgen is voor de financiering voor de uitgave.

Door de redactie

Amateurhistoricus Evert de Niet uit Scheveningen heeft zijn levenswerk gemaakt van het onderzoek naar de Scheveningers en mensen uit Den Haag, die vanwege de aanleg van de Atlantikwall (de verdedigingslinie die de Duitsers aanlegden ter bescherming tegen een geallieerde invasie) hun huis en haard moesten verlaten. Uit Scheveningen moesten zo’n 35.000 mensen hun huis uit; uit Den Haag ongeveer 100.000. Zelf is Evert als driejarige in 1943 in Aalten terechtgekomen. “Ik kwam terecht op een boerderij aan de Romienendiek”, legt Evert uit als hij een flyer overhandigt met daarop een foto van de boerderij. Op de flyer staat verder een vraag om ansichten, foto’s, dia’s, negatieven, reproducties en knipsels uit de omgeving van Aalten en Bredevoort, maar ook uit de buurtschappen Barlo, Dale, De Haart, Lintelo, IJzerlo, De Heurne en ‘t Klooster.
“Ik ben al zo’n 60 jaar bezig met historisch onderzoek. Ik heb tentoonstellingen ingericht, ook in Winterswijk. Verder geef ik ook lezingen en presentaties en lessen op scholen”, vertelt Evert. Op 5 mei 2011 was een tentoonstelling van de Scheveninger te zien in Winterswijk. Er kwamen een recordaantal bezoekers naar deze expositie over de evacuees. Het Schevenings Vissersvrouwenkoor gaf ’s avonds op een concert in een volle Jacobskerk. “Een bewijs dat het ook weldadig leeft in Winterswijk”, aldus De Niet.

 ”Over het evacuatiebureau, dat in opdracht van de bezetter, de duizenden evacuees moest uitzetten, was in de archieven Den Haag helemaal niet te vinden. Opmerkelijk is dat op Scheveningen veel geschiedenisboeken zijn uitgebracht, maar tot mijn verbazing niet over de evacuatie. Dat moet een enorme onderneming zijn geweest om zo veel mensen te verhuizen.” Evert besloot er in te duiken maakte niet alleen boeken over de evacuees in Aalten en Winterswijk, maar ook over veel andere plaatsen in  Gelderland en Overijssel. Inmiddels heeft Evert vier boeken samengesteld.

Er zijn in de oorlog zo’n 600 Scheveningers en Hagenaren naar Winterswijk gekomen. Al deze mensen kregen onderdak in Winterswijk. Naar Aalten kwamen ongeveer 500 evacuees. Winterswijk heeft geen goede reputatie wat betreft de oorlogsperiode, maar dat is niet helemaal terecht. Al deze evacuees zijn in het algemeen goed opgevangen en daarnaast zaten op diverse boerderijen ook mensen ondergedoken”, weet De Niet.

De Niet besloot de informatie die hij over de evacuees in Winterswijk verzameld heeft te bundelen in een boekwerk, zoals hij dat ook voor Aalten deed. Namen zoals de familie Bal, familie Korving, familie Spaans en Noteboom komen met foto’s voor in het boekwerk. De Niet weet ook waar de families verbleven. Het spoorwachtershuisje bij het Korenburgerveen wordt genoemd. Daar vestigde de familie Bal zich na de oorlog omdat de huizen op Scheveningen onbewoonbaar waren, of gesloopt. Maar ook de boerderij van de familie Meerdink komt voor en de families Kots, Oonk, Kruisselbrink en Baak. De Scheveninger ging niet over een nacht ijs, maar deed gedegen onderzoek en werkte samen met lokale deskundigen. “Ik heb ook veel foto’s verzameld. Bijvoorbeeld via de site van Oud Winterswijk. Maar in de officiële archieven is niets te vinden.” De Niet vindt dat nog steeds niet te geloven. “Er mist gewoon een stuk geschiedenis. Het ging om zo veel mensen. De evacuatie was grootscheeps, maar zeer chaotisch.”

Met zijn verzamelde werk ging hij op pad. Een afspraak bij de gemeente leverde niet op waarop Evert gehoopt had. “Het Museum in Winterswijk wilde wel een bijdrage doen voor het uitgeven van het boek, maar heeft de financiële middelen helaas niet”, legt De Niet uit. “Ik weet dat er mensen zijn die dit boek heel graag willen hebben.” Er is inmiddels al een lijst van evacuees en gastgezinnen die het boek over Winterswijk hebben besteld. Belangstellenden kunnen het boek bij Evert bestellen.

“Maar hoe dan ook en wie het ook betaalt; het boek moet er komen!”, besluit Evert.

Wie Evert kan helpen of informatie wil, kan contact opnemen via e-mail: evertdeniet@kpnmail.nl of tel. 06-50555192.