Dinxperlo oefent met noodsteunpunt: waar kunnen burgers terecht bij crisis?

DINXPERLO – Geen elektriciteit, geen drinkwater en geen mogelijkheid om telefonisch hulp in te schakelen. Wat gebeurt er als belangrijke voorzieningen langdurig uitvallen? In Dinxperlo werd woensdag 14 oktober onderzocht hoe inwoners in zo’n situatie geholpen kunnen worden. Multifunctionele accommodatie De Kiem werd voor één dag ingericht als noodsteunpunt. De proef maakt deel uit van een landelijk onderzoek naar de inrichting van noodvoorzieningen bij grootschalige calamiteiten.

Door Sven Dimmedaal

Een langdurige stroomstoring kan grote gevolgen hebben voor het dagelijks leven. Betalen met een pinpas is niet meer mogelijk, huishoudelijke apparaten vallen uit en ook het bereiken van hulpdiensten kan een probleem worden. Om te onderzoeken hoe gemeenten zich hierop kunnen voorbereiden, werd in De Kiem een crisissituatie nagebootst.
Tijdens de oefening kregen medewerkers verschillende fictieve meldingen binnen. Zo werd melding gemaakt van een ernstig verkeersongeluk door uitgevallen verkeerslichten, een buurvrouw die in het ziekenhuis moet bevallen vanwege complicaties, maar niet vervoerd kan worden en ontstonden zorgen over mogelijke inbraken en onveilige situaties in de buurt. Ook werd onderzocht hoe inwoners elkaar kunnen ondersteunen, bijvoorbeeld door brandstof beschikbaar te stellen voor noodaggregaten.

Plek voor hulp
Het noodsteunpunt is nadrukkelijk niet bedoeld als opvanglocatie waar inwoners kunnen overnachten of voedselvoorraden kunnen ophalen. Volgens burgemeester Anton Stapelkamp van de gemeente Aalten blijft het belangrijk dat mensen zich thuis zo goed mogelijk voorbereiden op een noodsituatie. “Het steunpunt is er vooral voor inwoners die dringend hulp nodig hebben, maar geen gebruik meer kunnen maken van de normale communicatiemiddelen”, legt Stapelkamp uit. “Mensen kunnen hier terecht voor informatie, het doorgeven van meldingen en het inschakelen van hulp.”
De Kiem beschikt over een noodstroomvoorziening, waardoor het gebouw ook tijdens een stroomstoring gebruikt kan worden. Toch brengt het organiseren van een noodsteunpunt verschillende uitdagingen met zich mee. Zo moet worden onderzocht hoe de communicatie met hulpdiensten blijft functioneren wanneer telefoon- en internetverbindingen wegvallen. Ook de personele bezetting bij een langdurige crisis vraagt aandacht.

De oefening in Dinxperlo staat niet op zichzelf. In Noordoost-Nederland zijn op vier locaties vergelijkbare proeven gehouden. Ook elders in Nederland wordt onderzocht hoe noodsteunpunten het beste kunnen functioneren. Volgens Stapelkamp is het belangrijk om niet te wachten totdat zich daadwerkelijk een grote calamiteit voordoet. “Een ramp laat zich niet voorspellen. We hebben vorig jaar nog van dichtbij gezien wat de gevolgen kunnen zijn in Winterswijk. Ook de overstromingen in Limburg hebben laten zien hoeveel impact extreem weer kan hebben.” Het gaat dan niet alleen om extreem weer, maar in iedere noodsituatie moet een noodsteunpunt opgezet kunnen worden wanneer dit nodig is.
De ervaringen uit de verschillende proeven moeten uiteindelijk leiden tot landelijke richtlijnen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het benodigde aantal steunpunten, de financiering en de vraag wie de locaties tijdens een noodsituatie moet bemannen. Dat kunnen gemeentelijke medewerkers zijn, maar mogelijk ook vrijwilligers. De uitkomsten moeten gemeenten helpen om in de toekomst sneller en beter voorbereid te kunnen handelen.

Duitse samenwerking
Dat juist Dinxperlo als proeflocatie werd aangewezen, heeft mede te maken met de bijzondere ligging aan de Duitse grens. In Duitsland bestaat al ervaring met vergelijkbare noodvoorzieningen. Vertegenwoordigers uit Bocholt waren daarom aanwezig om kennis en ervaringen uit te wisselen.
De ligging van Dinxperlo naast het Duitse Suderwick kan volgens de betrokkenen mogelijkheden bieden voor grensoverschrijdende samenwerking. Een grootschalige storing hoeft immers niet tegelijkertijd aan beide kanten van de grens plaats te vinden. In dat geval zou ondersteuning vanuit het buurland uitkomst kunnen bieden.
Voorlopig is het noodsteunpunt in De Kiem uitsluitend gericht op Nederlandse inwoners. Aan Duitse zijde bestaan al eigen voorzieningen, waaronder een steunpunt in Spork. Hoe beide landen elkaar tijdens een crisis kunnen ondersteunen en informatie kunnen uitwisselen, moet verder worden onderzocht.
Een belangrijk aandachtspunt is de bereikbaarheid van hulp voor inwoners van kleinere kernen en het buitengebied. Voor iemand uit Lintelo of Barlo kan het tijdens een grootschalige calamiteit lastig zijn om een centraal noodsteunpunt te bereiken. Daarom wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om kleinere steunpunten in buurthuizen of andere ontmoetingslocaties onder te brengen. Vrijwilligers zouden daarbij een belangrijke rol kunnen spelen. Hoe deze voorzieningen precies moeten functioneren en hoe zij aansluiten op professionele hulpdiensten, is nog onderwerp van onderzoek. Volgens Stapelkamp is het niet erg wanneer tijdens de oefening blijkt dat bepaalde zaken nog niet goed geregeld zijn. Sterker nog, dat is juist de bedoeling. “Ik hoop dat er vandaag heel veel fouten worden gemaakt”, zegt de burgemeester. “Dit is het moment om te ontdekken wat nog niet goed gaat. Van die fouten kunnen we leren, zodat we weten wat er verbeterd moet worden.”
Niet alleen in Dinxperlo werd aandacht besteed aan crisisvoorbereiding. Door heel Nederland, ook in de Achterhoek, wordt er volop aandacht gevraagd voor de campagne ‘Denk Vooruit’. “Er is natuurlijk nu een landelijke campagne die aandacht vraagt voor goede voorbereiding,” legt Stapelkamp uit. “Een noodsteunpunt is er voor nood, maar inwoners moeten zichzelf wel kunnen redden wanneer dat nodig is. De campagne ‘Denk Vooruit’ helpt inwoners daarbij.”
Voor nu worden er dus nog diverse pilots gehouden door heel Nederland. De ervaringen uit Dinxperlo en andere proeflocaties worden meegenomen in het landelijke onderzoek. Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid komt naar verwachting eind dit jaar met aanbevelingen voor gemeenten. Daarmee moet duidelijk worden hoe noodsteunpunten in Nederland kunnen worden ingericht en welke voorzieningen nodig zijn om inwoners tijdens een crisis zo goed mogelijk te ondersteunen.