Ingezonden

De stilte na de klap

Als ik me voorstel hoe het moet zijn geweest om 86 jaar geleden te leven, midden in de Tweede Wereldoorlog. Vijf jaar van angst, verlies en verwoesting, maar ook van moed. Wat een kracht moeten mensen hebben gehad. Ik vraag me af of ik dat zou hebben gedurfd. Onderduikers in huis nemen, mensen uit het verzet helpen, terwijl je wist wat de gevolgen konden zijn.

Aan het begin van de oorlog werd mijn oma weduwe. De eerste bommen vielen en niemand wist wat er gebeurde. Mensen gingen kijken en toen kwam die allesverwoestende klap. Haar man kwam om het leven. Ze kon geen afscheid nemen en bleef achter met twee kleine kinderen. Het verdriet en de verwarring waren zo groot dat ze werd opgenomen in Wolfheze, waar ze zorg kreeg. In werkelijkheid betekende dat elektroshocktherapie. Wat moet ze bang zijn geweest, niet alleen door wat ze had verloren, maar ook door wat haar daar werd aangedaan.

En toch overleefde ze. Dankzij de mensen om haar heen. Ze ging door, hoe onmogelijk dat soms ook moet hebben gevoeld. Stap voor stap bouwde ze weer iets op, terwijl de oorlog nog voortduurde. Een leven hervatten in een tijd waarin niets meer vanzelfsprekend was, dat is een vorm van kracht die moeilijk te bevatten is.

Na de oorlog hertrouwde ze met mijn opa. Als kind luisterde ik naar zijn verhalen over moedige mensen in het verzet en over een buurman die zijn leven gaf om anderen te helpen. Hij sprak met bewondering. Mijn oma zweeg. Te veel pijn om onder woorden te brengen.

Rond 4 en 5 mei was dat zwijgen misschien nog wel het meest voelbaar. De radio en televisie bleven uit. Er werd niet veel gezegd, maar de stilte sprak boekdelen. Als kind begreep ik het niet volledig, maar ik voelde het wel. Het verdriet hing in de lucht, zwaar en ongrijpbaar. Het was alsof die dagen iets openlegden wat de rest van het jaar verborgen bleef.

Nu ik ouder ben, kijk ik daar anders naar. Met meer begrip en meer besef van wat zij hebben meegemaakt. Wat zou ik zelf doen in zo’n tijd? Het is een vraag zonder eenvoudig antwoord.
We leven in een wereld die steeds verder vooruitgaat. Maar wanneer leren we echt van het verleden. Wanneer leren we de waarde van een mensenleven te zien en die van elkaar, in al onze verschillen.

Yvon Boerman
(Yvon schreef dit over haar oma in oorlogstijd. Ze woonde in winterswijk en haar man kwam om tijdens de eerste bommen aan het spoor. red)