Bouwen met natuurlijk geteelde grondstoffen neemt vlucht

Heelweg – Organisaties uit de hele keten: boeren, industrie en bouw hebben zich in 2022 regionaal verenigd onder de noemer Samen Biobased Bouwen. Nu al werkt het project concreet vruchten af. Deze weken worden diverse daken van sociale huurwoningen in de gemeente geïsoleerd met gehakseld stro. Daarnaast start dit jaar de bouw van 21 biobased huurwoningen in Terborg. En, er staat nog veel meer te gebeuren.

Door Reinier Kroesen

Biobased bouwmaterialen zijn bouwmaterialen gemaakt van dierlijk materiaal, schimmels, planten of bacteriën die ecologisch verantwoord geteeld, geoogst, gebruikt en hergebruikt worden. Een ‘van land tot pand’ model. Het gebruik ervan staat volop in de belangstelling bij woningcorporaties Wonion, Sité, Plavei, ProWonen en De Woonplaats. Zij koesteren duurzame ambities zowel op het gebied van renovatie als nieuwbouw. Samen Biobased Bouwen is actief in alle acht Achterhoekse gemeenten.

Om meer over het project te weten te komen schoof ik aan voor een keukentafelgesprek, thuis bij Arne Eindhoven in Heelweg. In feite gaat het om een circulaire kringloop, zo blijkt, van op natuurlijk basis geproduceerde grondstoffen door vooral agrariërs. Die worden vervolgens in een industrieel proces verwerkt tot onder meer bouwmaterialen en dan daadwerkelijk toegepast in bouwprojecten. 

Circulair bouwen
Arne is aanjager van vooral het industriële traject, maar tevens algeheel regisseur. Arne: “Ik doe ook de ‘ketenregie’, ik knoop alles vanaf de boer naar de bouw aan elkaar. We zijn in april 2022 gestart. Het is ontstaan vanuit Wonion, die toen al bezig was met het circulair bouwen van woningen aan de Heuvelstraat in Silvolde. In het najaar hadden we dat jaar een bijeenkomst in het CIVON met alle bouwbedrijven uit de regio, om uit te leggen waar we mee bezig waren. Er waren gelijk al honderd bezoekers. Ons doel is zo duurzaam mogelijk huizen bouwen en isoleren, in dat proces zo min mogelijk CO2 uitstoten en zoveel mogelijk biobased materialen gebruiken. Er moeten 16.000 woningen gebouwd worden in de Achterhoek de komende jaren. BAM, de grote bouwer maakt nu al biobased huizen. GEWOON Hout was een kleine start-up vanuit bouwbedrijf Koopmans, maar dat is nu ook al een groot bedrijf. Dit jaar startten ze met de realisatie van houten flexwoningen in gemeente Oude IJsselstreek.”

Olifantsgras
Arne legt aan de hand van presentatieschema de werking van de productieketen uit. De boeren zaaien, maaien en oogsten. Zo wordt miscantus (olifantsgras) en hennep geteeld voor dit proces, zelfs gemaaid bermgras kan hergebruikt worden. Als praktisch voorbeeld noemt hij de tarwesoorten. Na het winnen van het meel gaat het restproduct, in dit geval het stro, naar verwerkingsfabrieken. Daar worden bijvoorbeeld bodemverbeteraars van gemaakt. Samengeperste vezels worden verwerkt tot bouwpanelen en verpakkingsmaterialen. Miscantus kun je verwerken tot papier, bitumen voor groen asfalt en vanille voor de gele vla! Met strobalen kun je huizen bouwen en vervolgens bekleden met leem of hout. Los gehakseld stro is ideaal om in de holle ruimten van dakplaten te blazen, als isolatiemateriaal. De afgelopen weken gebeurde dat al bij de renovatie van huurwoningen van Wonion aan de Beckingstraat in Varsseveld en de Hermelijnhof in Silvolde. Begin juni is Oranjehof 88 in Terborg aan de beurt, daar wordt door isolatiebedrijf Takkenkamp niet alleen het dak maar ook de berging met stro geïsoleerd.

CO2 opslag
Om de CO2 footprint omlaag te brengen is dicht bij huis produceren van groot belang, om alle transportbewegingen te beperken. Arne: “Daarom moeten we in Nederland ook bomen gaan telen. Ik ben al met boeren in Ede-Wageningen in gesprek om daar snelgroeiende bomen voor bouwhout te laten planten. Op die zandgronden groeit toch niet zoveel. Hier heb je juist meer klei en verbouwen we daarom meer stro. Door de productiecapaciteit te verhogen worden de prijzen lager en wordt het ook kostentechnisch steeds aantrekkelijker om met natuurlijke materialen te bouwen. Het is nu nog kostenneutraal, maar vanaf deze zomer wordt het wel een verdienmodel. Dat ingeblazen stro in die daken staat voor een duurzaamheidsperiode van dertig jaar, het gewicht daarvan mag je daarom als CO2 opslag noteren. Het ministerie van Landbouw stimuleert dit en geeft daarvoor 80 euro per ton.”

Het zijn pilotprojecten, maar de ontwikkelingen gaan hard. Harm te Winkel, uitvoerder van Lenferink Vastgoedonderhoud: “Het hele proces duurt nu nog wat lang, maar door opschaling kunnen we dit inkorten. Zodoende zal het ook kostentechnisch aantrekkelijker worden.”

Voor iedereen die meer wil weten is er één keer per zes weken een informatiebijeenkomst in het CIVON in Ulft, telkens van 13.00 uur tot 17.00 uur. De eerstvolgende is op woensdag 3 juli. Via het Energieloket van de gemeente is meer info verkrijgbaar over subsidies en wordt advies gegeven.

www.samenbiobasedbouwen.nl