De boel bij elkaar houden

Nog maar kortgeleden mocht ik samenkomen met vertegenwoordigers van alle geloofsgemeenschappen. In een tijd waarin groepen meer tegen elkaar opgezet lijken te worden, kiezen we er in Zutphen voor om met elkaar in verbinding te staan. Iedereen vanuit een andere geloofsovertuiging. Toch was één ding duidelijk: iedereen wil hetzelfde, namelijk er voor zorgen dat we de samenleving bij elkaar houden. Daarom zeg ik ook tegen de krachten die ons uit elkaar willen spelen: “met verschillen in liefde” kun je leven, met “eenheid in haat” kan dat niet.

We zien steeds vaker een wij-zij-denken. Mensen sluiten anderen uit omdat ze anders zijn of anders denken. Ook zien we minder verdraagzaamheid, harde en haatdragende woorden en soms zelfs geweld. Het zijn signalen dat het niet goed gaat met onze democratische rechtsstaat. We weten waar dit op termijn toe kan leiden.

De bijeenkomst met de geloofsgemeenschappen werd georganiseerd omdat we ook in Zutphen merken dat mensen steeds harder met elkaar omgaan. Misschien is het bij ons nog niet zo erg als op andere plekken. Maar je kunt niet vroeg genoeg beginnen met de boel bij elkaar houden. Door met elkaar in gesprek te blijven en daarmee onze democratische waarden te beschermen.

Alleen als we ook rekening houden met de belangen van mensen die in de minderheid zijn, kunnen we samen goede besluiten nemen. Een democratie is namelijk niet alleen van de meerderheid, maar ook voor de minderheid.
Het is goed om te zien dat geloofsgemeenschappen, verenigingen en vrijwilligersorganisaties hier steeds vaker aandacht voor vragen. Zij geven daarin zelf het goede voorbeeld. Ook op straat, in de krant, op social media, op scholen en in de politiek moeten we duidelijk reageren als mensen zichzelf boven anderen plaatsen.

Hetzelfde geldt als we anderen niet meer zien als mensen met een andere mening, of als er online en offline haat en kwaad over anderen wordt verspreid. Het moet in onze aard en ons handelen zitten om te zorgen dat we er met elkaar uitkomen. Overal waar mensen elkaar ontmoeten of over elkaar schrijven, moeten we duidelijk maken dat haat en kwaad gedrag niet getolereerd wordt, laat staan normaal mag worden.

Zeker ook vanuit Den Haag mogen we het goede voorbeeld verwachten. Juist daar willen we zien dat het zoeken naar oplossingen belangrijker is dan alleen vasthouden aan het eigen gelijk. Dat de begrotingsbehandelingen in de Tweede Kamer maar blijven gaan over ‘links- of rechtsaf’ is schadelijk. Ik wil dat het compromis en het polderen weer in ere wordt hersteld. Het lijkt wel alsof het gematigde geluid verstompt uit angst voor de harde taal uit de flanken van een “alles-of-niets-retoriek”. De samenleving wordt hier onrustiger door en dat werkt ook door in de straten van onze gemeente. De houding “als ik m’n zin niet krijg, doe ik niet mee” geeft een voorbeeld dat we in onze steden en dorpen in de praktijk terugzien. Het heet polarisatie en schaadt het besef dat de democratie niet van de meerderheid, maar er voor de minderheid is.