taalkronkel in het nieuws - 27

Oranje boven

Nog heel even en dan barst de voetbalgekte weer los. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik niet zo’n enorme fan ben, maar als het Nederlands elftal speelt, dan kijk ik er wel naar. Vroeger vond ik het veel leuker om de een of andere reden. Van het elftal dat in ’88 won, kan ik nagenoeg alle namen noemen. Van het huidige elftal kom ik niet verder dan Frenkie de Jong en Virgil van Dijk, maar dat zegt alles over mij...

Wat ik wel heel leuk vind, is alle merchandise om dergelijke kampioenschappen heen. Bij de Jumbo kun je sparen voor een ‘juichspencer’, waar ze na het WK van 2022 in Qatar mee bleven zitten, omdat de spencers waren gebruikt in een omstreden reclamespotje met hossende bouwvakkers. Bij de Plus vind je het ‘buurthempie’ met de naam van je woonplaats erop, bij Lidl kun je voetbalplaatjes verzamelen en Albert Heijn heeft een heus kaartspel gelanceerd. Bedrijven zetten weer vol in op al die hebbedingetjes.

Op elke straathoek duiken kraampjes op en straten worden volgehangen met oranje vlaggetjes. De jungle van de oranje artikelen groeit gestaag en dat is niet alleen bij de supermarkten. Er wordt slim ingespeeld op het saamhorigheidsgevoel, waar we in deze roerige tijden zo naar uitkijken.

Ook met taal wordt bij reclames volop gespeeld, niet alleen tijdens de oranje weken, maar in het algemeen. Zo bestaat er kattenvoer ‘om je poes mee te verwennen’, staat er op een nietmachine ‘niet goed’, zegt een fietsenmaker: “Stop het plezier tussen je benen”, maakt een dierencrematorium reclame door te beloven dat uw dier ‘een warm afscheid’ krijgt, levert een metaalbewerkingsbedrijf ergens in Brabant ‘freeselijk goed werk’, wegen ‘de ballen’ van de slager maar liefst 130 gram en grapt een bruidegom tegen zijn nieuwbakken eega: “Echtgenoot is de verleden tijd van echt genieten...”. Vond ze niet zo grappig!

In de Nederlandse taal- en letterkunde noemen we dat woordspelingen. Je speelt met woorden en je gebruikt bewust een woord of meerdere woorden in verschillende betekenissen tegelijkertijd, waarmee dan een komisch effect wordt beoogd.

Nu naar hopen dat ‘ons’ Oranje niet meteen de eerste ronde buitenspel wordt gezet...